Kinh Lạy Cha của Lu-ca: Lời cầu nguyện ngắn gọn, thân tình do Chúa Giê-su dạy nhưng đôi khi bị “lãng quên”

[peter.m.nguyen]

Kinh Lạy Cha là lời cầu nguyện quen thuộc và quan trọng nhất của người Ki-tô hữu, do chính Chúa Giê-su dạy. Tuy nhiên, khi đọc bản Kinh Lạy Cha trong Tin Mừng Lu-ca, chúng ta nhận ra bản văn này ngắn gọn hơn so với bản trong Mat-thêu và có vài điểm khác biệt đáng chú ý. Chính sự ngắn gọn ấy lại làm nổi bật nét đơn sơ, thân tình và tinh thần tín thác mà Lu-ca muốn nhấn mạnh nơi đời sống cầu nguyện của người môn đệ. Có lẽ do Kinh Lạy Cha của Mat-thêu được sử dụng nhiều trong phụng vụ và các giờ kinh, nên bản văn của Lu-ca đôi khi bị “lãng quên”. ​

---

Dưới đây, người viết xin chia sẻ một vài điểm khác biệt dựa trên nội dung bản dịch của Lm. Nguyễn Thế Thuấn (ngoại trừ câu Lc 11, 2d: “Triều đại Cha mau đến” sử dụng bản dịch của Nhóm Phiên dịch Các Giờ Kinh Phụng Vụ) và có vài bổ sung câu từ cho hợp văn phong hiện đại (xem trích lục và ghi chú ở cuối bài viết) sau khi đã đối chiếu kỹ với các bản văn Công giáo nước ngoài, đặc biệt là bản NRSV-CE.
​

1. Bố cục Lời Kinh​

Trong khi Mat-thêu trình bày bảy ý cầu xin sau lời mở đầu, gồm có: lời mở đầu, rồi ba ý hướng về Thiên Chúa và bốn ý cầu xin liên quan đến nhu cầu con người, thì Lu-ca chỉ ghi lại năm ý nguyện sau một tiếng mở đầu thân thưa, trong đó hai ý hướng về Thiên Chúa và ba ý cầu xin cho nhu cầu con người.
​

2. Điểm nhấn của Lời Kinh​

2.1. Mở đầu, Lu-ca chỉ ghi một tiếng gọi thân thương:​

• “Lạy Cha” (Abba).​

Đây không chỉ là một cách xưng hô, nhưng còn diễn tả tương quan thân tình giữa người tín hữu với Thiên Chúa. Theo thánh Phao-lô, chính Thần Khí mà Thiên Chúa ban làm cho chúng ta có thể gọi Thiên Chúa là Cha và trở nên nghĩa tử trong Đức Ki-tô; chính Người xác nhận cho chúng ta là con cái Cha trên trời.
(x. Rm 8,15-17; Gl 4,6-7).

2.2. Sau tiếng thân thưa “Lạy Cha” (Abba) mở đầu, Lu-ca trình bày hai lời nguyện hướng về Thiên Chúa:
“Ước gì:​

• Danh Cha hiển thánh” và​
• Triều đại Cha mau đến”. ​

“Danh Cha hiển thánh” vừa là việc ca tụng, tôn vinh Danh Thánh Chúa (x. Is 6,3; Kh 4,8) vừa là sống đời sống thánh thiện của người tín hữu (x. Gs 7,13; Lv 11,44; Cl 1,22; 1 Tx 3,13; Hr 12,14; Ep 1,4; Rm 12,1, Mt 5,48...) để trở nên giống Chúa là Đấng Thánh.

Còn “Triều đại Cha mau đến” diễn tả khát vọng để Tin Mừng được lan rộng và các giá trị của Nước Thiên Chúa được thực hiện nơi con người.

Có thể Lu-ca xem hai lời nguyện này đã bao hàm việc ”thực thi thánh ý Thiên Chúa”, nên ông không ghi thêm lời nguyện “Ý Cha thể hiện dưới đất cũng như trên trời” như Mat-thêu. Thật vậy, ý của Chúa Cha là “Phàm ai trông thấy Con và tin vào Ngài thì có sự sống đời đời...” (Ga 6,40) và“Người muốn cho mọi người được cứu thoát {cứu độ} và nhận biết sự thật” (1 Tm 2,4). Như thế nếu “Danh Cha hiển thánh” và “Triều đại Cha đến” cách trọn vẹn, viên mãn thì cũng đã bao gồm cả “thực thi thánh ý Cha” ở dưới đất cũng như trên trời.

2.3. Về các ý cầu xin cho nhu cầu con người:

- Khi xin “bánh (lương thực) hằng ngày” Mat-thêu dùng từ “hôm nay” (today/this day), còn Lu-ca dùng cụm từ “mỗi ngày” (each day). Tuy cách diễn tả khác nhau, cả hai đều nhấn mạnh đến nhu cầu hiện tại và sự lệ thuộc hằng ngày của con người vào Thiên Chúa. Tuy nhiên, cách diễn tả của Lu-ca còn gợi lên tâm tình cầu nguyện liên lỉ mỗi ngày trong đời sống người tín hữu.​

​

- Khi cầu xin ơn tha thứ, Mat-thêu dùng hình ảnh “nợ” cho cả hai tương quan: “xin tha nợ chúng con như chúng con cũng tha kẻ có nợ chúng con”. Trong khi đó, Lu-ca phân biệt rõ hơn giữa tương quan với Thiên Chúa và với tha nhân: “Và “tha tội” cho chúng con (forgive us our sins), vì chính (for) chúng con cũng tha mọi kẻ mắc nợ chúng con (forgive everyone in debted to us). Ngoài ra, Mat-thêu viết: “như chúng con cũng tha”, mang tính so sánh; còn Lu-ca nhấn mạnh tính cam kết: “vì chính chúng con cũng tha”. Ông cũng thêm từ “mọi kẻ”, làm nổi bật tinh thần tha thứ phổ quát và không loại trừ ai.​

​

- Lời nguyện cuối cùng của Lu-ca là: “Và chớ để chúng con sa cơn thử thách” rồi kết thúc. Trong khi đó, Mat-thêu còn thêm: “nhưng cứu chúng con cho khỏi sự dữ”. Có thể Lu-ca muốn giữ lời kinh trong nét đơn sơ và tín thác hoàn toàn nơi Thiên Chúa, nên bản văn được trình bày ngắn gọn hơn.​

• “Xin cho chúng con mỗi ngày có bánh hằng ngày,​
• Xin tha tội cho chúng con, vì chính chúng con cũng tha cho mọi kẻ mắc nợ,​
• Và chớ để chúng con sa cơn thử thách”.​

3. Kết luận​

Tóm lại, dù ngắn hơn, Kinh Lạy Cha của Lu-ca vẫn chứa đựng chiều sâu thiêng liêng đặc biệt. Bản văn này giúp người tín hữu cảm nhận rõ tâm tình đơn sơ, thân mật và tín thác của người con thưa chuyện với Cha mình.​

---

PHẦN TRÍCH LỤC VÀ GHI CHÚ​

1. KINH LẠY CHA (x. Lc 11,2-4), bản dịch Lm Nguyễn Thế Thuấn, bổ sung, cập nhật như ghi chú

“Lạy Cha, (Father),
Ước gì Danh Cha hiển thánh,
Nước Cha trị đến. [Triều đại Cha mau đến]
Xin cho chúng tôi {chúng con} mỗi ngày (each day) có bánh ngày này {hằng ngày};
Xin tha tội (forgive our sins) cho chúng tôi {chúng con}, vì [chính] chúng tôi {chúng con} cũng tha cho mọi khách nợ {kẻ có nợ, kẻ mắc nợ};
và chớ để chúng tôi {chúng con} sa cơn thử thách".

GHI CHÚ​

• Phần tô đậm: những điếm lưu ý mà người viết phân tích ở trên​
• Ngoặc (): những từ trích từ bản NRSV-CE bên cạnh để đối chiếu​
• Ngoặc {} từ ngữ mà người viết thêm cho rõ nghĩa với ngôn ngữ hiện đại.​
• Riêng ý cầu xin thứ hai: “Nước Cha trị đến” bản văn của Nhóm PDCGKPV dịch sát hơn: “Triều đại Cha mau đến” nên được ghi thêm bên cạnh.​

2. CÁC NGUỒN THAM KHẢO​

• Kinh Thánh – bản dịch Lm. Nguyễn Thế Thuấn, Lc 11,2-4; Mt 6, 9-13​
• Kinh Thánh – bản dịch Nhóm PD Các Giờ Kinh Phụng vụ, Lc 11,2d cụm từ: “Triều đại Cha mau đến”; Lc 11,4 tham khảo chữ “chính” trong cụm từ “vì chính chúng con cũng tha...”​
• NRSV-CE, Luke 11:2-4; Mathew 6:9-13.​

Pet. M. Nguyễn Văn Lĩnh​