Con người - “hình ảnh Thiên Chúa”: Nền tảng cho một xã hội nhân bản

[con sóng nhỏ]

Trong đời sống thường ngày, chúng ta hay định nghĩa con người dựa trên vai trò xã hội: là người lao động, là công dân, hay là người tiêu dùng. Nhưng nếu chỉ dừng lại ở đó, thì hình ảnh về con người sẽ bị thu hẹp rất nhiều. Đức tin Kitô giáo mở ra một cái nhìn khác: con người là “hình ảnh Thiên Chúa” (St 1,27). Chính từ sự thật này, Giáo Hội xây dựng nguyên tắc nhân vị trong Học thuyết Xã hội.​

---

Các bệnh nhân tại trại điên Trọng Đức đọc kinh cầu nguyện kính Lòng Chúa Thương Xót. Ảnh: phailamgi​

Khi nhìn nhận nhau như hình ảnh Thiên Chúa, chúng ta thấy mỗi người là một “ai đó” chứ không phải chỉ là một “cái gì đó”. Ai cũng có phẩm giá bất khả xâm phạm, không do xã hội hay nhà nước ban cho, mà bắt nguồn từ chính Thiên Chúa. Điều này có nghĩa: mọi hệ thống chính trị, kinh tế hay văn hóa đều phải đặt con người vào trung tâm. Con người không bao giờ được phép trở thành phương tiện để đạt mục tiêu, dù nhân danh phát triển hay tiến bộ.

Cũng từ nền tảng ấy, mối quan hệ giữa người với người mang một chiều kích mới: người nam và người nữ, tôi và tha nhân, đều phản chiếu sự sống hiệp thông của Thiên Chúa Ba Ngôi. Chính sự hiệp thông này giúp xã hội trở thành một cộng đồng nhân bản, chứ không phải một guồng máy vô hồn.

Ảnh: phailamgi​

Trong bối cảnh hôm nay, chúng ta thấy có nhiều nguy cơ đe dọa nhân vị: con người bị giản lược thành công cụ sản xuất, thành “nguồn lực”, hoặc bị lấn át bởi công nghệ. Học thuyết Xã hội Công giáo nhắc nhở rằng: “Không thể lấy con người làm phương tiện cho bất kỳ dự án kinh tế, chính trị hay xã hội nào” (Tóm lược HTXHCG, số 133).

Một xã hội nhân bản thực sự không bắt đầu từ những khẩu hiệu lớn, mà từ việc tôn trọng và thăng tiến phẩm giá của từng con người cụ thể. Khi chúng ta nhìn nhau như “hình ảnh Thiên Chúa”, xã hội sẽ không còn dừng lại ở việc quản lý con người, mà sẽ biết cách yêu thương, phục vụ và cùng nhau xây dựng tương lai.​

---

Phải Làm Gì?

Docat 47: Khi chúng ta nói về con người, chúng ta muốn nói điều gì?
Với từ “ngôi vị”, chúng ta diễn tả sự thật rằng mỗi người có một phẩm giá bất khả xâm phạm. Con người được tạo dựng theo hình ảnh của Thiên Chúa (→ Imago Dei) (St 1,27). Vì thế con người là thụ tạo duy nhất thể hiện chính Đấng Tạo Hoá trong công trình tạo dựng, và là “sinh vật duy nhất trên trái đất mà Thiên Chúa muốn có mặt, vì lợi ích riêng của chính họ” (GS 24). Vì là một ngôi vị do Thiên Chúa tạo dựng, nên mỗi người không phải là một thứ gì đó, mà là một ai đó, và do đó có giá trị độc nhất. Vì là một ngôi vị nên con người có khả năng nhận biết bản thân và suy ngẫm về chính mình, đưa ra những quyết định tự do, và bước vào mối tương quan với những người khác. Người này cũng được kêu gọi đáp lời Thiên Chúa trong đức tin. Do đó, sự thật con người được tạo dựng theo hình ảnh và giống với Thiên Chúa, có nghĩa là con người luôn có mối liên hệ với Thiên Chúa, và chỉ trong Chúa người đó mới có thể phát triển trọn vẹn tiềm năng làm người của mình.​