ĐTC Lêô XIV: Vừa phục vụ vừa lắng nghe - Sống trọn vẹn đời Kitô hữu

Silic · 20/7/25

THÁNH LỄ
BÀI GIẢNG CỦA ĐỨC THÁNH CHA LEO XIV
Nhà thờ Chính tòa Albano
Chúa Nhật XVI Thường Niên, ngày 20 tháng 7 năm 2025

Anh chị em thân mến,
Tôi rất vui mừng được hiện diện nơi đây để cử hành Thánh lễ hôm nay trong ngôi nhà thờ chính tòa tuyệt đẹp này. Như anh chị em đã biết, tôi dự định đến đây vào ngày 12 tháng 5, nhưng Chúa Thánh Thần đã an bài cách khác. Dù vậy, hôm nay tôi thực sự hân hoan được ở giữa anh chị em, và trong tinh thần huynh đệ và niềm vui Kitô giáo, tôi xin gửi lời chào đến tất cả anh chị em hiện diện nơi đây, Đức Hồng Y, Đức Giám Mục giáo phận cùng các vị hữu trách dân sự và quân sự.
Phụng vụ Lời Chúa hôm nay – cả bài đọc thứ nhất và Tin Mừng – mời gọi chúng ta suy niệm về lòng hiếu khách, tinh thần phục vụ và thái độ lắng nghe (x. St 18,1-10; Lc 10,38-42).

Trước hết, Thiên Chúa viếng thăm ông Ápraham qua hình ảnh “ba người” đến bên lều của ông “giữa lúc trời nắng oi ả” (x. St 18,1-2). Khung cảnh ấy thật dễ hình dung: ánh nắng gay gắt, sa mạc tĩnh lặng, bầu không khí nóng bức, và ba người lạ đang tìm chỗ trú chân. Ông Ápraham ngồi “trước cửa lều,” như vị chủ nhà đón khách, và thật cảm động khi thấy ông thi hành vai trò ấy ra sao. Nhận ra sự hiện diện của Thiên Chúa nơi các vị khách, ông liền đứng dậy, chạy ra đón và sấp mình xuống đất van xin họ ở lại. Cả khung cảnh bừng sáng với những cử chỉ yêu thương không chỉ của riêng tổ phụ, mà còn của vợ ông là bà Xara và các người giúp việc. Ông không còn ngồi yên nữa, nhưng “đứng hầu dưới cây” (St 18,8), và chính tại nơi ấy, Thiên Chúa ban cho ông một tin vui nhất mà ông từng mong đợi: “Vợ ngươi là Xara sẽ sinh một con trai” (St 18,10).

Diễn tiến của cuộc gặp gỡ này giúp chúng ta hiểu rằng Thiên Chúa chọn con đường hiếu khách để đi vào đời sống của ông Ápraham và bà Xara, đồng thời loan báo một niềm vui lớn lao mà họ đã từng mong mỏi nhưng đã hết hy vọng. Sau bao lần viếng thăm bằng ân sủng, giờ đây Thiên Chúa lại đến gõ cửa, xin được đón tiếp và tín nhiệm. Dù chưa hiểu rõ điều sắp xảy ra, đôi vợ chồng già vẫn đáp lại cách tích cực. Họ nhận ra phúc lành và sự hiện diện của Thiên Chúa nơi những vị khách bí nhiệm, và dâng hiến điều họ có: cơm bánh, tình thân, sự phục vụ và bóng mát của cây. Đổi lại, họ lãnh nhận lời hứa về sự sống mới và một dòng dõi.

Tuy hoàn cảnh khác nhau, Tin Mừng hôm nay cũng cho chúng ta thấy cách thức Thiên Chúa hành động. Lần này, Chúa Giêsu đến như một người khách tại nhà của hai chị em Mácta và Maria. Nhưng không còn là người xa lạ: Ngài đến nhà bạn hữu, trong một bầu khí vui tươi. Một người chị tiếp đón Ngài bằng việc phục vụ, người kia thì ngồi dưới chân Ngài mà lắng nghe như một môn sinh bên vị thầy. Như chúng ta biết, khi người chị than phiền vì không được em giúp việc, Chúa Giêsu đã mời gọi chị nhận ra giá trị của việc lắng nghe (x. Lc 10,41-42).

Tuy nhiên, sẽ là sai lầm nếu chúng ta xem hai thái độ này như đối nghịch hay so sánh công lao của hai người phụ nữ. Phục vụ và lắng nghe thật ra là hai chiều kích song hành của lòng hiếu khách.

Mối tương quan của chúng ta với Thiên Chúa là điều ưu tiên hàng đầu. Dù đúng là chúng ta cần sống đức tin bằng những hành động cụ thể, chu toàn bổn phận theo bậc sống và ơn gọi, nhưng trước hết cần đặt nền tảng trên việc suy gẫm Lời Chúa và lắng nghe Thánh Thần đang nói trong tâm hồn. Muốn vậy, chúng ta cần dành thời gian cho sự thinh lặng, cho cầu nguyện, cho những khoảnh khắc tĩnh lặng, bỏ lại sau lưng mọi ồn ào và xao nhãng, để tâm hồn đơn sơ quy hướng về Thiên Chúa. Đây là một chiều kích đời sống Kitô hữu mà hôm nay chúng ta rất cần khơi dậy lại – như một giá trị cá nhân và cộng đoàn, và như một dấu chỉ ngôn sứ cho thời đại. Chúng ta cần tạo không gian cho sự thinh lặng, để lắng nghe Chúa Cha đang nói và “nhìn thấy trong nơi kín đáo” (Mt 6,6). Mùa hè có thể là thời gian thuận tiện để cảm nếm vẻ đẹp và tầm quan trọng của tương quan với Thiên Chúa, để từ đó chúng ta biết mở lòng và hiếu khách hơn với người khác.

Mùa hè cũng là dịp chúng ta có nhiều thời gian hơn để suy nghĩ, để nghỉ ngơi, để du lịch hay gặp gỡ nhau. Hãy sử dụng thời gian ấy cách khôn ngoan, bỏ lại vòng xoáy lo toan, để tìm lại sự bình an, để chiêm nghiệm, để thăm viếng và cùng nhau vui mừng – như chính tôi đang làm nơi đây. Hãy biến mùa hè thành cơ hội để quan tâm nhau, tìm hiểu nhau, khuyên nhủ nhau và biết lắng nghe nhau – đó chính là những biểu hiện của tình yêu, điều mà ai cũng cần. Hãy can đảm sống như thế. Bằng cách ấy, trong tình liên đới, khi chia sẻ đức tin và cuộc sống, chúng ta góp phần xây dựng nền văn hóa hòa bình, giúp nhau vượt qua chia rẽ và hận thù, cùng hướng đến sự hiệp thông giữa con người, các dân tộc và các tôn giáo.

Đức Thánh Cha Phanxicô từng nói: “Muốn nếm trải cuộc sống trong niềm vui, chúng ta phải kết hợp hai thái độ này: một là ‘ngồi dưới chân Chúa Giêsu’ để lắng nghe Ngài tỏ lộ cho chúng ta mầu nhiệm của mọi sự; hai là sẵn sàng hiếu khách, khi Ngài đi ngang và gõ cửa nhà ta với khuôn mặt của một người bạn cần nghỉ ngơi và tình huynh đệ” (Kinh Truyền Tin, 21.07.2019). Ngài nói những lời đó chỉ vài tháng trước khi đại dịch bùng phát – biến cố dài lâu và khó khăn ấy, như chúng ta vẫn còn nhớ, đã giúp ta thấm thía hơn về chân lý nơi lời ngài nói.

Tất nhiên, tất cả những điều này đều đòi hỏi nỗ lực. Phục vụ và lắng nghe không luôn dễ dàng; chúng đòi ta phải cố gắng và hy sinh. Thật vậy, để trở thành những người cha người mẹ trung tín và đầy yêu thương trong việc nuôi dạy con cái, ta phải nỗ lực biết bao; cũng như con cái cần cố gắng để đáp lại công lao của cha mẹ trong gia đình và học đường. Cũng cần có cố gắng để hiểu nhau khi có bất đồng, để tha thứ khi mắc lỗi, để giúp đỡ người bệnh, để an ủi nhau lúc buồn phiền. Nhưng chính trong sự cố gắng ấy, chúng ta mới có thể xây dựng những điều có giá trị trong cuộc sống; đó là con đường duy nhất để hình thành và nuôi dưỡng những mối tương quan chân thật và bền vững. Từ những nền tảng đời thường như thế, Nước Thiên Chúa lớn lên và bày tỏ sự hiện diện của mình (x. Lc 7,18-22).

Thánh Âu-tinh, khi suy niệm về câu chuyện Mácta và Maria, đã nói: “Hai người phụ nữ ấy biểu trưng cho hai lối sống: đời sống hiện tại và tương lai; một đời sống vất vả và một đời sống nghỉ ngơi; một bên còn lo toan, một bên đã được chúc phúc; một bên tạm thời, một bên vĩnh cửu” (Bài giảng 104, 4). Và khi suy nghĩ về việc phục vụ của Mácta, ngài nói: “Ai trong chúng ta được miễn khỏi bổn phận chăm sóc tha nhân? Ai có thể thoát được khỏi những việc phục vụ đó? Hãy cố gắng thực hiện chúng với lòng mến, sao cho không ai có thể trách cứ chúng ta... Cái mệt rồi sẽ qua, và sự nghỉ ngơi sẽ đến, nhưng nghỉ ngơi chỉ đến qua nỗ lực đã được thực hiện. Con tàu sẽ vượt biển để cập bến quê hương; nhưng chỉ có thể đến quê hương nhờ vào chính con tàu ấy” (ibid., 6-7).

Hôm nay, ông Ápraham, hai chị em Mácta và Maria nhắc nhở chúng ta rằng lắng nghe và phục vụ là hai thái độ bổ túc cho nhau, giúp chúng ta mở lòng và mở cuộc đời mình ra đón nhận phúc lành của Thiên Chúa. Gương sáng của các ngài mời gọi chúng ta biết dung hòa chiêm niệm và hành động, nghỉ ngơi và lao động, thinh lặng và nhịp sống bận rộn thường ngày với sự khôn ngoan và quân bình – luôn lấy đức ái của Chúa Giêsu làm chuẩn mực, Lời của Ngài làm ánh sáng, và ân sủng của Ngài làm nguồn sức mạnh nâng đỡ ta vượt quá khả năng riêng mình (x. Pl 4,13).

LỜI ĐỨC THÁNH CHA LEO XIV TRƯỚC PHÉP LÀNH CUỐI LỄ
Tại Nhà thờ Chính tòa Albano, nhân dịp trao tặng phẩm lễ cho Đức Cha Vincenzo Viva, Giám mục Giáo phận

Chúng con xin dâng tặng phẩm lễ này lên Đức Cha như một dấu chỉ gần gũi với Giáo hội địa phương của Đức Cha, với ước nguyện xin phúc lành của Chúa luôn đồng hành cùng Đức Cha. Xin cảm ơn Đức Cha vì sự phục vụ, và cảm ơn dân Chúa của ngài.

Nguồn: vatican.va