Đừng để bi kịch lặp lại: Vì sao trẻ em cần kỹ năng sinh tồn ngay hôm nay?

[Hùng Anh]

Những ngày cuối tháng 7 vừa qua, dư luận cả nước không khỏi bàng hoàng trước hàng loạt sự việc đau lòng liên quan đến trẻ em. Vụ lật tàu du lịch ở Vịnh Hạ Long khiến hơn 30 người tử vong, trong đó có nhiều trẻ nhỏ, đã khiến cả nước rúng động. Chỉ trong vài giây ngắn ngủi, con tàu bị gió lốc quật lật, cuốn đi sinh mạng của những người không kịp phản ứng, đặc biệt là trẻ em chưa được trang bị kỹ năng ứng phó khi gặp sự cố trên nước.

Trước đó, Bộ Y tế và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cảnh báo rằng mỗi năm Việt Nam có gần 1.900 trẻ em tử vong do đuối nước, biến đây thành nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở trẻ từ 5–14 tuổi. Mới đây nhất, vụ việc hai trẻ em đuối nước ở Hà Nội một lần nữa gióng lên hồi chuông báo động: Liệu trẻ em Việt Nam đã được dạy đủ kỹ năng sinh tồn để tự bảo vệ bản thân chưa?​

---

Ảnh: dienbientv.vn​

Vì sao cần dạy kỹ năng sinh tồn cho trẻ?​

Trong xã hội hiện đại, khi trẻ được bảo bọc quá mức hoặc phụ thuộc hoàn toàn vào người lớn, nhiều em thiếu đi kỹ năng tự vệ cơ bản khi gặp tình huống nguy hiểm. Những kỹ năng sinh tồn, đặc biệt là kỹ năng an toàn dưới nước, kỹ năng sơ cứu, ứng phó trong thiên tai hoặc khi bị lạc, không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro tử vong mà còn nuôi dưỡng sự tự tin, bản lĩnh và khả năng xử lý tình huống của trẻ.​

• Tăng khả năng sống sót: Một đứa trẻ biết cách nổi, bơi và bình tĩnh xử lý khi rơi xuống nước có cơ hội sống sót cao hơn gấp nhiều lần so với trẻ không được dạy kỹ năng này.​
• Giảm phụ thuộc vào người lớn: Trong nhiều tình huống khẩn cấp, không phải lúc nào người lớn cũng kịp thời can thiệp. Trẻ được trang bị kỹ năng sẽ tự bảo vệ mình và có thể hỗ trợ người khác.​
• Phát triển tư duy phản xạ: Kỹ năng sinh tồn không chỉ là hành động bản năng mà còn giúp trẻ học cách suy nghĩ nhanh, tìm giải pháp và giữ bình tĩnh trước nguy hiểm.​

---

Tập huấn kỹ năng bơi và sơ cứu đuối nước cho trẻ em tại Trung tâm hoạt động Thanh thiếu nhi tỉnh Yên Bái. Ảnh: nhandan.vn​

Cần bắt đầu từ đâu?​

1. Kỹ năng an toàn dưới nước:
   Các chuyên gia khuyến nghị nên cho trẻ làm quen với nước và học bơi cơ bản từ 4–5 tuổi. Chương trình như SwimSafe đã chứng minh hiệu quả trong việc giảm thiểu các ca đuối nước ở trẻ tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam.​
2. Kỹ năng sơ cứu và ứng phó khẩn cấp:
   Trẻ nên được học cách sơ cứu đơn giản (xử lý vết thương, kiểm tra nhịp thở, gọi trợ giúp), cách tìm nơi an toàn khi gặp thiên tai hoặc hỏa hoạn, kỹ năng thoát hiểm khi bị mắc kẹt…​
3. Học qua trải nghiệm thực tế:
   Các lớp kỹ năng sinh tồn nên được tổ chức với tình huống giả định, hướng dẫn trực quan dưới sự giám sát của huấn luyện viên chuyên nghiệp. Học bằng thực hành sẽ giúp trẻ nhớ lâu và phản xạ nhanh hơn.​
4. Kết hợp nhà trường và cộng đồng:
   Việc dạy kỹ năng sinh tồn không thể chỉ trông chờ vào gia đình. Cần lồng ghép các buổi học ngoại khóa, chương trình cộng đồng, tổ chức phi lợi nhuận để phổ biến kỹ năng cho càng nhiều trẻ càng tốt.​

---

​

Lời kết​

Những vụ việc thương tâm gần đây là hồi chuông cảnh tỉnh để chúng ta nhìn nhận lại cách bảo vệ trẻ em. Bên cạnh tình yêu thương và sự chăm sóc, việc trang bị kỹ năng sinh tồn là món quà quý giá nhất mà người lớn có thể trao cho trẻ. Một đứa trẻ biết cách tự vệ không chỉ giảm thiểu nguy cơ tử vong mà còn trở thành nguồn lực an toàn cho chính bạn bè và gia đình trong những tình huống nguy hiểm.

Phải làm gì? Mỗi gia đình, mỗi trường học, mỗi cộng đồng hãy bắt đầu ngay hôm nay: cho trẻ học bơi, học sơ cứu, tham gia các lớp kỹ năng sinh tồn. Đừng đợi đến khi một bi kịch khác xảy ra, chúng ta mới nghĩ tới điều đáng lẽ phải làm từ lâu.​

---

Phải Làm Gì?

Docat 87: “Công ích” nghĩa là gì?
Công đồng Vaticanô II giải thích công ích là “toàn bộ những điều kiện của đời sống xã hội cho phép những tập thể, và các phần tử riêng rẽ của tập thể, có thể đạt tới sự hoàn hảo của mình một cách đầy đủ và dễ dàng hơn” (GS 26). Mục tiêu của cá nhân là thực hiện điều tốt. Mục tiêu của xã hội là công ích. “Thật ra, công ích có thể hiểu như là chiều kích xã hội và cộng đồng của điều tốt theo luân lý” (Tóm lược Học thuyết Xã hội, 164). Công ích chỉ điều tốt cho tất cả mọi người và cả điều tốt cho toàn thể một con người. Công ích, trước hết, đòi hỏi những tiêu chuẩn về một trật tự pháp lý theo quy định của một nhà nước pháp quyền. Kế đến, cần phải quan tâm duy trì các phương tiện tự nhiên để sinh tồn. Trong khuôn khổ này, các quyền của mỗi người về thực phẩm, chỗ ở, y tế, việc làm và tiếp cận giáo dục phải được bảo đảm. Cũng cần phải có quyền tự do tư tưởng, tự do hội họp và tự do tôn giáo. Tại đây, những đòi hỏi về công ích trùng hợp với nhân quyền phổ quát​