Thành viên
- Tham gia
- 22/10/25
- Bài viết
- 9
- Chủ đề Author
- #1
Đâu là vận mệnh đời tôi?
Theo một số tôn giáo, đời người là một vòng tuần hoàn miên man – kiếp luân hồi – trong đó, tinh thần và vật chất tác động lẫn nhau hình thành nên vạn vật. Con người được sinh ra từ đó, linh hồn bị giam cầm trong thân xác – là kết quả của tội lỗi. Chính vì thế, đời người được chiêm niệm như một sự loay hoay vô vọng trong kiếp đoạ đày. Chỉ đến khi nào hồn lìa khỏi xác, con người mới thực sự được giải thoát, linh hồn – tiểu ngã – hoà nhập vào đại ngã của vũ trụ càn khôn.
Khác với triết lý đó, Giáo Hội Công Giáo, dưới sự mạc khải của Thiên Chúa, đã mở ra một góc nhìn đầy hi vọng về vận mệnh con người. Chúa đã sáng tạo nên con người từ bụi đất và “thổi sinh khí vào lỗ mũi” (Sáng thế 2,7): con người sống nhờ Thần Khí Thiên Chúa.
Ảnh: Canva
Từ hư vô, theo thời gian cuộc đời, con người “dày” lên, người hơn, giống Chúa hơn. Vì thế, đời đời kiếp kiếp tôi là tôi, với lịch sử đời tôi. Tôi mang lịch sử đó đi về với Chúa. Nghĩa là lịch sử đời tôi làm rõ nét cái ngã vị của chính tôi, tôi mang nó vào ngày quang lâm.
Chính vì thế, mỗi người phải sống với con người thật, vận mệnh thật của mình. Nói cách khác, sống niềm tin Ki-tô giáo là cảm nghiệm vận mệnh của chính cuộc đời ta. Vận mệnh ấy gồm hai yếu tố không thể tách rời: ta đi về với Chúa và ta đi với anh em. Bởi Chúa không cứu độ con người cách riêng lẻ.
Đó là ý nghĩa của tính liên đới/liên vị. Nên lịch sử cuộc đời tôi là một lịch sử liên kết, thông hiệp với anh em trong cái nôi của Giáo Hội. Chúng ta liên luỵ nhau trong tội (tội Tổ Tông), và liên luỵ nhau trong Ơn Phúc (Ơn Phúc Chúa ban cho Đức Mẹ và các Thánh cũng được thông ban cho con cái Hội Thánh).
“Đẳng cấp luân lý” hay “bề dày nghĩa tình”?
Tạm diễn tả “đẳng cấp luân lý” thế này: anh đánh tôi, tôi đánh lại, thì tôi đang ở đẳng cấp thấp. Anh đánh tôi, nhưng tôi mỉm cười xin Chúa chúc lành cho anh: tôi ở đẳng cấp cao hơn.
Thiết nghĩ, không có gì sai khi con người cố gắng để trưởng thành hơn trong đời sống luân lý đạo đức. Hơn thế, đó còn là điều đáng trân trọng. Nhưng liệu có ổn không khi ta đặt các mối tương quan của cuộc đời trong một “phòng thi” luân lý?
Tôi mến anh vì vốn dĩ anh là người đáng kính, chân thành, rộng lượng, vị tha; không thể trách tôi không ưa chị nọ vì chị ấy sống giả dối, lọc lừa, gian lận... Nhưng cái gì ẩn phía sau cuộc đời hai con người ấy? Phải chăng là một chuỗi những khác biệt của lịch sử cuộc đời: hoàn cảnh, gia thế, giáo dục, cơ hội...?
Những khác biệt ấy tạo nên sự bất công trùng điệp, dồn nén từ bao đời lên cuộc đời mỗi con người. Nên “phòng thi” luân lý là một phòng thi đầy bất công và khắc nghiệt!
Chúa đỡ con người từ chân. Ngài thương tôi bất kể tôi cao thấp, tốt xấu. Ngài nâng tôi lên từ tận cùng đáy sâu tội lỗi, Ngài không đòi tôi phải đạt tới một “cấp độ” luân lý nào đó mới “quen biết” tôi.
Đời người là một chuỗi Kinh Lạy Cha nối dài. Phần đầu là ý Chúa, phần sau là ý con. Con lần dò tìm ý Chúa, và con cũng xin Chúa nghe đến ý con. Con chiều ý Chúa, Chúa chiều ý con... Chúa dắt ta đi, bước theo những bước cao thấp, khôn dại của đời người. Đó là lịch sử nghĩa tình của ta với Chúa.
Lịch sử ấy bện chặt sợi dây liên kết giữa Thiên Chúa và con người. Sợi dây ấy không được tạo nên từ những “đẳng cấp luân lý” mà con người cố công đạt được. Bởi cho dẫu có đạo đức cao vời, mà lòng người xa Chúa thì cũng bằng không!
Dĩ nhiên, ta không được phép gạt bỏ chuẩn mực đạo đức – bởi Chúa đòi: nếu được cho năm nén, phải sinh lợi năm nén, được cho một nén thì sinh lợi một nén – nhưng đồng thời phải đảm nhiệm một sự liên luỵ với Chúa và với anh em.
Con người sống đỡ nhau từ chân, là cùng giúp nhau thăng tiến luân lý, tạo nên một cộng đồng ngôi vị. Trong cộng đồng ngôi vị đó, con người liên luỵ cuộc đời với nhau: đón nhận nhau, cho hết nhau, và có thể chết cho nhau.
Trong xã hội, gia đình diễn tả rõ nét nhất cộng đồng ngôi vị. Và chắc chắn, đích đến của Gia Đình Giáo Hội cũng là một cộng đồng ngôi vị (những kiểu cộng đồng mà mỗi thành viên chỉ đóng góp – không liên luỵ nhau – chỉ là một cộng đồng chức năng).
Cộng đồng ngôi vị quan trọng với mỗi con người đến nỗi cảm giác “tôi không thuộc về ai, không ai thuộc về tôi” thường là cảm giác làm con người xao xuyến và sợ hãi!
Chính vì lẽ đó, tôi không sống để khẳng định đẳng cấp luân lý, nhưng để thuận theo ý Chúa, để bện chặt lịch sử nghĩa tình với Chúa và với anh em.
Thiết nghĩ, không có gì sai khi con người cố gắng để trưởng thành hơn trong đời sống luân lý đạo đức. Hơn thế, đó còn là điều đáng trân trọng. Nhưng liệu có ổn không khi ta đặt các mối tương quan của cuộc đời trong một “phòng thi” luân lý?
Tôi mến anh vì vốn dĩ anh là người đáng kính, chân thành, rộng lượng, vị tha; không thể trách tôi không ưa chị nọ vì chị ấy sống giả dối, lọc lừa, gian lận... Nhưng cái gì ẩn phía sau cuộc đời hai con người ấy? Phải chăng là một chuỗi những khác biệt của lịch sử cuộc đời: hoàn cảnh, gia thế, giáo dục, cơ hội...?
Những khác biệt ấy tạo nên sự bất công trùng điệp, dồn nén từ bao đời lên cuộc đời mỗi con người. Nên “phòng thi” luân lý là một phòng thi đầy bất công và khắc nghiệt!
Chúa đỡ con người từ chân. Ngài thương tôi bất kể tôi cao thấp, tốt xấu. Ngài nâng tôi lên từ tận cùng đáy sâu tội lỗi, Ngài không đòi tôi phải đạt tới một “cấp độ” luân lý nào đó mới “quen biết” tôi.
Đời người là một chuỗi Kinh Lạy Cha nối dài. Phần đầu là ý Chúa, phần sau là ý con. Con lần dò tìm ý Chúa, và con cũng xin Chúa nghe đến ý con. Con chiều ý Chúa, Chúa chiều ý con... Chúa dắt ta đi, bước theo những bước cao thấp, khôn dại của đời người. Đó là lịch sử nghĩa tình của ta với Chúa.
Lịch sử ấy bện chặt sợi dây liên kết giữa Thiên Chúa và con người. Sợi dây ấy không được tạo nên từ những “đẳng cấp luân lý” mà con người cố công đạt được. Bởi cho dẫu có đạo đức cao vời, mà lòng người xa Chúa thì cũng bằng không!
Dĩ nhiên, ta không được phép gạt bỏ chuẩn mực đạo đức – bởi Chúa đòi: nếu được cho năm nén, phải sinh lợi năm nén, được cho một nén thì sinh lợi một nén – nhưng đồng thời phải đảm nhiệm một sự liên luỵ với Chúa và với anh em.
Con người sống đỡ nhau từ chân, là cùng giúp nhau thăng tiến luân lý, tạo nên một cộng đồng ngôi vị. Trong cộng đồng ngôi vị đó, con người liên luỵ cuộc đời với nhau: đón nhận nhau, cho hết nhau, và có thể chết cho nhau.
Trong xã hội, gia đình diễn tả rõ nét nhất cộng đồng ngôi vị. Và chắc chắn, đích đến của Gia Đình Giáo Hội cũng là một cộng đồng ngôi vị (những kiểu cộng đồng mà mỗi thành viên chỉ đóng góp – không liên luỵ nhau – chỉ là một cộng đồng chức năng).
Cộng đồng ngôi vị quan trọng với mỗi con người đến nỗi cảm giác “tôi không thuộc về ai, không ai thuộc về tôi” thường là cảm giác làm con người xao xuyến và sợ hãi!
Chính vì lẽ đó, tôi không sống để khẳng định đẳng cấp luân lý, nhưng để thuận theo ý Chúa, để bện chặt lịch sử nghĩa tình với Chúa và với anh em.
Thái độ “bàn tay sạch”
Con người thường bị cám dỗ sống với thái độ “bàn tay sạch”. Đó là thái độ thu mình lại, tránh liên luỵ, đụng chạm. Vì sự liên luỵ, đụng chạm với người khác thường đưa đến những xích mích, mâu thuẫn, làm cớ vấp ngã cho con người bộc lộ những giận hờn, ích kỷ, những thói xấu của bản thân.
Việc sống khép kín cho ta cảm giác đạo đức hơn, thánh thiện hơn trước mặt Chúa.
Thế nhưng, Thiên Chúa lại mời gọi con người sống liên luỵ nhau. Chúa đặt căn tính xã hội trong bản tính mỗi con người. Con người chỉ có thể thăng tiến, phát triển viên mãn khi được đặt trong cộng đồng xã hội.
Chúa mời gọi con người hãy nắm tay nhau trên đường lữ thứ – dù có dơ bẩn, dù có xích mích – chính Chúa sẽ rửa, vì Ngài đã hứa: “Thầy ở cùng anh em mọi ngày cho đến tận thế” (Mt 28,20).
Đây là cách của Chúa, cách Ngài đã liên luỵ với con người và muốn con người liên đới, liên luỵ với nhau.
Việc sống khép kín cho ta cảm giác đạo đức hơn, thánh thiện hơn trước mặt Chúa.
Thế nhưng, Thiên Chúa lại mời gọi con người sống liên luỵ nhau. Chúa đặt căn tính xã hội trong bản tính mỗi con người. Con người chỉ có thể thăng tiến, phát triển viên mãn khi được đặt trong cộng đồng xã hội.
Chúa mời gọi con người hãy nắm tay nhau trên đường lữ thứ – dù có dơ bẩn, dù có xích mích – chính Chúa sẽ rửa, vì Ngài đã hứa: “Thầy ở cùng anh em mọi ngày cho đến tận thế” (Mt 28,20).
Đây là cách của Chúa, cách Ngài đã liên luỵ với con người và muốn con người liên đới, liên luỵ với nhau.
Ảnh: Câu Lạc Bộ Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Thuận
DOCAT – “hộp đồ nghề” để bước vào xã hội
Chúa mời gọi con người sống liên đới, liên luỵ nhau, nên giáo huấn xã hội sẽ giúp lấp đầy chỗ thiếu vắng trong đời sống đức tin của mỗi người trong xã hội hôm nay.
Có người đã gọi đùa một cách vừa dí dỏm, vừa chí lý rằng: DOCAT chính là “hộp đồ nghề”, hay cái “rương công cụ” về giáo huấn xã hội của Giáo Hội Công Giáo.
Sở dĩ nói thế, bởi DOCAT không phải là một bộ giáo lý mới mẻ. Giáo huấn về xã hội của Hội Thánh Công Giáo đã manh nha từ trong Cựu Ước, Tân Ước và rải rác khắp các văn kiện quan trọng của Giáo Hội.
Sau Tóm lược Học thuyết Xã hội của Giáo Hội Công Giáo và YOUCAT (giáo lý Công Giáo dành cho giới trẻ), thì DOCAT là cẩm nang hành động của giới trẻ. Một bộ sách dành cho giới trẻ, nhưng lại có sức hấp dẫn với hầu hết mọi giới nhờ ngôn từ dễ hiểu, cách trình bày sống động.
Nó cung cấp những nguyên tắc để suy tư, những tiêu chuẩn để phán đoán, những hướng dẫn để hành động, và gần như đáp ứng mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Những nguyên tắc, giá trị của giáo huấn xã hội của Giáo Hội được tập trung cách đầy đủ, “ngăn nắp, gọn gàng” trong “hộp đồ nghề” DOCAT.
Thiết nghĩ, “bộ công cụ” này cần thiết cho hết thảy mọi người, và không thể thiếu đối với những ai tha thiết dấn thân xã hội.
Có người đã gọi đùa một cách vừa dí dỏm, vừa chí lý rằng: DOCAT chính là “hộp đồ nghề”, hay cái “rương công cụ” về giáo huấn xã hội của Giáo Hội Công Giáo.
Sở dĩ nói thế, bởi DOCAT không phải là một bộ giáo lý mới mẻ. Giáo huấn về xã hội của Hội Thánh Công Giáo đã manh nha từ trong Cựu Ước, Tân Ước và rải rác khắp các văn kiện quan trọng của Giáo Hội.
Sau Tóm lược Học thuyết Xã hội của Giáo Hội Công Giáo và YOUCAT (giáo lý Công Giáo dành cho giới trẻ), thì DOCAT là cẩm nang hành động của giới trẻ. Một bộ sách dành cho giới trẻ, nhưng lại có sức hấp dẫn với hầu hết mọi giới nhờ ngôn từ dễ hiểu, cách trình bày sống động.
Nó cung cấp những nguyên tắc để suy tư, những tiêu chuẩn để phán đoán, những hướng dẫn để hành động, và gần như đáp ứng mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Những nguyên tắc, giá trị của giáo huấn xã hội của Giáo Hội được tập trung cách đầy đủ, “ngăn nắp, gọn gàng” trong “hộp đồ nghề” DOCAT.
Thiết nghĩ, “bộ công cụ” này cần thiết cho hết thảy mọi người, và không thể thiếu đối với những ai tha thiết dấn thân xã hội.
(MẨU BÚT CHÌ - Phỏng theo bài giảng của Lm. Giuse Nguyễn Trọng Viễn, O.P.)
- Trích tập san Giáo huấn xã hội Công giáo số 26 -
- Trích tập san Giáo huấn xã hội Công giáo số 26 -
Phải Làm Gì?
Cùng chủ đề
