Hiểu về các văn kiện của Đức Giáo hoàng

[nannerl]

Mỗi vị Giáo hoàng, trong suốt triều đại của mình, đều ban hành hàng chục, thậm chí hàng trăm văn kiện khác nhau. Trong đó, ba loại văn kiện quan trọng nhất là Hiến chế Tông đồ (Apostolic Constitution), Thông điệp (Encyclical) và Tông huấn (Apostolic Exhortation).​

---

Ảnh: America Magazine​

Trước hết, không nên nhầm lẫn Hiến chế Tông đồ với các bộ luật Giáo hội thời sơ khai. Đây là những sắc lệnh trang trọng và có giá trị vững bền nhất mà một vị Giáo hoàng ban hành. Khi văn kiện này được công bố dưới hình thức “sắc chỉ” (bull), nó sẽ được đóng ấn bulla để xác thực.

Hiến chế Tông đồ thường được sử dụng khi Giáo hoàng muốn tuyên tín những tín điều trọng tâm của Giáo hội. Chẳng hạn, văn kiện Munificentissimus Deus của Đức Piô XII là một Hiến chế Tông đồ nổi tiếng, trong đó ngài công bố tín điều Đức Trinh Nữ Maria Hồn Xác Lên Trời với đặc ân vô ngộ (ex cathedra).

Khi một vấn đề tín lý cần được xác quyết một cách vĩnh viễn, Hiến chế Tông đồ chính là hình thức được sử dụng. Tuy nhiên, loại văn kiện này cũng có thể phục vụ mục đích hành chính - chẳng hạn việc thành lập giáo phận mới hoặc điều chỉnh ranh giới lãnh thổ.

Trong số 20 Hiến chế Tông đồ của Đức Phanxicô, có đến 14 văn kiện mang tính hành chính. Một ví dụ nổi bật là Vultum Dei quaerere, trong đó ngài suy tư về đời sống chiêm niệm của các nữ tu và ban hành những quy định mới cho đời sống đan tu.

Sắc chỉ Giáo hoàng (Bull) đôi khi cũng là một thể loại riêng biệt, không nhất thiết phải là Hiến chế Tông đồ. Chẳng hạn, hai sắc chỉ gần đây nhất là tuyên bố về Năm Thánh - một của Thánh Gioan Phaolô II năm 2000 và một của Đức Phanxicô cho năm 2025. Như vậy, “bull” có thể chỉ là hình thức công bố văn kiện, hoặc cũng có thể là chính một loại văn kiện.

Ảnh: Catholic Detroit​

Thông điệp (Encyclical) mang tính ít trang trọng hơn, thường được ban hành dưới dạng “tông thư” (brief) thay vì bull, vì nội dung mang tính cá nhân và mục vụ hơn. Lần đầu tiên loại văn kiện này được sử dụng là vào năm 1740 bởi Đức Bênêđictô XIV.

Thông điệp là phương tiện chủ yếu để Giáo hoàng trình bày giáo huấn của Giáo hội. Tên gọi encyclical (nghĩa là “luân lưu”) xuất phát từ việc các thư này được gửi cho toàn thể Giám mục trên thế giới, nhiều văn kiện trong số đó đã trở thành nền tảng cho giáo huấn đức tin.

Chẳng hạn, Evangelium Vitae của Thánh Gioan Phaolô II đã mạnh mẽ khẳng định lập trường của Giáo hội chống lại “nền văn hóa sự chết” - bao gồm nạn phá thai và án tử hình. Trong khi đó, Laudato Si’ của Đức Phanxicô trình bày giáo huấn sâu sắc về trách nhiệm con người trong việc bảo vệ trái đất và toàn thể thụ tạo.

Cuối cùng là Tông huấn, khác biệt nhỏ với Thông điệp, là lời mời gọi các tín hữu thực thi một hành động cụ thể. Như trong Evangelii Gaudium (Niềm vui Tin Mừng) của Đức Phanxicô, đã kêu gọi mọi Kitô hữu sống tinh thần “môn đệ truyền giáo”, nghĩa là mỗi người đều được mời gọi trở nên chứng nhân, sống sao cho người khác có thể nhận ra và tìm về với Hội Thánh.

Ngoài ba loại chính trên, Tòa Thánh còn có thể ban hành những loại văn kiện khác. Tuy nhiên, các văn kiện mang tầm ảnh hưởng lớn nhất của Đức Giáo hoàng thường nằm trong ba nhóm này. Bạn có thể truy cập trang www.vatican.va để đọc toàn văn những văn kiện mới nhất của các Đức Giáo hoàng.​