Hoàn cảnh éo le đàng sau một đám tang, và lời bộc bạch của một vị linh mục...

Phù du · 16/7/25

Trước đây, tôi từng cảm thấy khó hiểu, thậm chí có phần bức xúc, khi nhìn thấy hình ảnh các đám tang của người Công giáo nhưng lại xuất hiện những nghi thức hầu đồng, cúng bái, đốt vàng mã hay quay cuồng nến khói. Tôi tự hỏi: “Sao một gia đình theo đạo mà lại để như vậy? Sao lại pha trộn lung tung, thiếu tôn trọng đức tin như thế?”

Phailamgi_Phía sau một đám tang Những điều ta không thấy_cv (2).jpg

Ảnh: chụp màn hình video sư thầy đang tụng kinh trong một đám tang có tượng Chúa, thiên thần

Nhưng rồi, có dịp trò chuyện với một cha dòng, tôi mới dần hiểu ra. Cha kể, ở miền Nam, chuyện hôn nhân khác đạo rất phổ biến. Có gia đình, vợ theo đạo, chồng thì không, hoặc chỉ có người mẹ theo đạo, con cái và chồng vẫn giữ tín ngưỡng riêng. Có khi cả đời, người mẹ sốt sắng đi lễ, giữ đạo, nhưng con cái thì không theo.

Cha kể có một bà cụ rất đạo đức, luôn mong được an táng theo nghi thức Công giáo khi qua đời. Thế nhưng sau khi bà mất, các con vẫn bàn bạc rồi quyết định thực hiện các nghi thức theo tín ngưỡng của họ. Họ mời thầy cúng, chọn giờ đưa đi theo “giờ tốt”, và chỉ dành cho cha một khoảng thời gian rất ngắn để làm nghi thức bên đạo.

Cha hỏi tôi: “Trong hoàn cảnh đó, con nghĩ cha nên làm gì? Nếu cha cứng rắn không làm các nghi thức, họ sẽ bảo tại cha không chịu làm, họ cũng không cần. Nhưng nếu cha làm, cha phải chấp nhận thực hiện vội vã, gói gọn trong vài phút giữa đủ thứ nghi lễ khác.”

Nghe xong, tôi lặng người. Tôi nhận ra rằng, không phải gia đình nào cũng hoàn toàn theo đạo, không phải đám tang nào cũng chỉ có những người hiểu và tin vào nghi thức Công giáo. Có khi, người đã khuất mong được “về” với Chúa, nhưng con cháu vì tín ngưỡng truyền thống, vì thói quen, vì muốn “đủ lễ”, vẫn giữ các tập tục cũ.

Phailamgi_Phía sau một đám tang Những điều ta không thấy_cv 4.jpg

Ảnh: chụp màn hình video

Tôi cũng từng thấy đám tang của người bên lương mà đội kèn toàn thổi những bài bên đạo. Thì ra đội kèn đó bên Công giáo được thuê, họ cũng chỉ biết những bài phục vụ cho lễ tang bên đạo thôi.

Tôi hiểu ra rằng, những hình ảnh chúng ta thấy trên mạng chỉ là một lát cắt rất nhỏ của cả một câu chuyện dài. Có những điều, nhìn từ bên ngoài, ta tưởng dễ phán xét: “Sao không làm đúng phụng vụ?”, “Sao để lai tạp như thế?”. Nhưng khi bước vào câu chuyện của họ, mới thấy mọi thứ không hề đơn giản.

Phải Làm Gì?

Docat 239: Làm thế nào để tình liên đới toàn cầu kết nối mọi người?
Đối với Kitô hữu, là người tin Thiên Chúa là Đấng Sáng Tạo thế giới, họ nên ý thức rằng tình liên đới và tính công bằng hiển nhiên không thể chỉ áp dụng cho “gia đình ta”, “đất nước ta”, “văn hoá ta”, hoặc “tôn giáo ta”. Nếu ta muốn biện minh cho thái độ Kitô hữu này đối với các nền văn hoá và các tôn giáo khác, mà không viện tới những lý lẽ dựa trên đức tin của mình, ta có thể giải thích cách tốt nhất để mọi người phải sống công bằng và liên đới là bằng cách nhắc nhở người ta về yêu cầu tự do của họ: tôi được tự do khi bản thân tôi có thể quyết định những gì tôi làm và tôi sống như thế nào. Bây giờ nếu chính tôi muốn được tự do, thì tôi cũng cần trao quyền tự do này cho anh chị em đồng loại, đứng từ quan điểm tất cả mọi người đều bình đẳng và được hưởng công lý. Cũng như tôi không muốn ai trên thế giới quyết định về số phận của tôi, thì tôi cũng phải nhận thức rằng chẳng ai muốn tôi quyết định số phận của họ. Trong bối cảnh này người ta nói đến một quyền tổng quát là được giải thích hợp lý. Mọi người đều có quyền được giải thích một cách hợp lý và dễ hiểu về những luật lệ buộc họ phải theo.