Hội thảo “Phẩm giá con người vô hạn – Di sản Thánh Tôma Aquinô”

Đến mà xem · 20/10/25

Sáng ngày 18.10.2025, tại Học viện Thần học Đa Minh, chương trình kỷ niệm 800 năm sinh nhật Thánh Tôma Aquinô (1225–2025) đã được tổ chức với chủ đề “Phẩm giá con người vô hạn: Di sản Thánh Tôma”. Sự kiện quy tụ đông đảo linh mục, tu sĩ, học giả và sinh viên thần học tham dự.

Buổi hội thảo diễn ra trong bầu khí trang trọng, ấm áp và mang chiều sâu học thuật. Đây không chỉ là dịp tưởng nhớ vị Tiến sĩ Hội Thánh – người được mệnh danh là “nhà thần học của ánh sáng lý trí” – mà còn là cơ hội để chiêm niệm lại di sản tư tưởng của ngài trong bối cảnh con người hôm nay đang đối diện nhiều thách đố về nhân phẩm, khoa học và đức tin.

Phailamgi_Hội thảo “Phẩm giá con người vô hạn – Di sản Thánh Tôma Aquinô”_cv.jpg

Bốn tham luận

Chương trình hội thảo gồm bốn bài thuyết trình, do hai linh mục Dòng Đa Minh và hai giảng viên đại học (không thuộc Công giáo) đảm trách, thể hiện tinh thần đối thoại học thuật cởi mở và tôn trọng đa chiều. Do lý do gia đình, cô Nguyễn Thị Thanh Hải không thể tham dự; phần trình bày của cô được TS. Nguyễn Quang Hưng đảm nhận thay.

Phailamgi_Hội thảo “Phẩm giá con người vô hạn – Di sản Thánh Tôma Aquinô”_cv2.jpg

1. Lm. Giuse Ngô Sĩ Đình, O.P. – Siêu hình học Tôma và phẩm giá con người

Mở đầu chương trình, cha Giuse Ngô Sĩ Đình giới thiệu tư tưởng siêu hình học của Thánh Tôma Aquinô và cách tư tưởng ấy trở thành nền tảng cho việc hiểu phẩm giá con người.
Cha Đình trình bày ba nguyên tắc trọng yếu trong triết học Tôma:

Hữu thể tất yếu và hữu thể bất tất,
Yếu tính và hiện hữu,
Bốn nguyên nhân của hữu thể, đặc biệt là nguyên nhân mục đích.

Phailamgi_Hội thảo “Phẩm giá con người vô hạn – Di sản Thánh Tôma Aquinô”_cv1.jpg

Theo ngài, con người có phẩm giá cao quý vì được dựng nên theo hình ảnh Thiên Chúa – Đấng Hữu Thể Tuyệt Đối. Phẩm giá ấy không chỉ là khái niệm luân lý, nhưng còn là một giá trị siêu hình, bắt nguồn từ chính sự hiện hữu mà Thiên Chúa ban cho. Cha cũng nhấn mạnh rằng việc hiểu đúng phẩm giá giúp ta nhìn nhận mối tương quan giữa cá nhân và cộng đồng: con người chỉ có thể triển nở nhân phẩm khi sống trong liên đới với tha nhân và hướng về cùng đích là Thiên Chúa.

Phailamgi_Hội thảo “Phẩm giá con người vô hạn – Di sản Thánh Tôma Aquinô”_cv3.jpg

2. TS. Vũ Thị Hải – Nhân học Tôma và giá trị lịch sử, thời đại

Từ góc độ học thuật, TS. Vũ Thị Hải trình bày cách Thánh Tôma hiểu con người như một thực thể toàn vẹn giữa hồn và xác, vượt qua quan niệm cổ đại xem thân xác là “nhà tù của linh hồn”. Theo TS. Hải, tư tưởng Tôma khẳng định thân xác là phần tốt lành trong công trình sáng tạo, được kết hợp với linh hồn để hình thành nhân vị. Nhờ đó, con người vừa có lý trí để nhận biết điều thiện, vừa có ý chí tự do để hành động theo chân lý.

Phailamgi_Hội thảo “Phẩm giá con người vô hạn – Di sản Thánh Tôma Aquinô”_cv4.jpg

Di sản này, theo TS. Hải, đã trở thành nền tảng cho các tư tưởng nhân văn và nhân quyền hiện đại. Dù ngôn ngữ khác biệt, nhưng các khái niệm về tự do, phẩm giá, bình đẳng trong các bản tuyên ngôn thế kỷ XVIII–XX đều ít nhiều được khai sáng từ nhân học của Thánh Tôma.

Phailamgi_Hội thảo “Phẩm giá con người vô hạn – Di sản Thánh Tôma Aquinô”_cv5.jpg

3. Lm. Giuse Nguyễn Trọng Viễn, O.P. – Sứ mạng của môn sinh Thánh Tôma hôm nay

Trong phần chia sẻ tiếp theo, cha Giuse Nguyễn Trọng Viễn mời gọi người học thần học “vừa bước đi trên con đường đức tin, vừa đứng vững trên nền kinh nghiệm nhân loại.”
Cha Viễn nhấn mạnh sự cần thiết phải kết nối triết học và thần học, lý trí và kinh nghiệm, để đức tin không bị đóng kín trong khuôn khổ học thuật mà có thể soi sáng cho thực tại đời sống. Ngài ví hình ảnh “hai bàn chân” của người môn sinh Thánh Tôma:

Một chân đặt trong thế giới kinh nghiệm của con người,
Một chân đặt trong Tin Mừng của Đức Kitô.

Chỉ khi bước đi bằng cả hai, người Kitô hữu mới có thể mang ánh sáng đức tin vào đời và giúp Tin Mừng chạm đến những hoàn cảnh cụ thể.
Cha cũng trích dẫn tư tưởng của Đức Gioan Phaolô II – vị Giáo hoàng được xem là môn sinh lớn của Thánh Tôma – để nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nối kết siêu hình học với đời sống luân lý và văn hóa hiện đại.

Phailamgi_Hội thảo “Phẩm giá con người vô hạn – Di sản Thánh Tôma Aquinô”_cv6.jpg

4. TS. Nguyễn Quang Hưng – Tôma Aquinô và giá trị phẩm giá con người trong thời đại khoa học – kỹ thuật

Thay mặt cô Nguyễn Thị Thanh Hải vì lý do gia đình, TS. Nguyễn Quang Hưng, giảng viên đại học, đã trình bày phần tham luận về quan điểm của Thánh Tôma Aquinô trong việc bảo vệ phẩm giá con người giữa thế giới hiện đại.

Mở đầu, thầy Hưng bày tỏ sự cảm kích khi được tham dự một hội thảo tôn vinh vị Tiến sĩ Hội Thánh có ảnh hưởng lớn đến triết học và khoa học nhân văn phương Tây.

Trong phần trình bày, thầy nhấn mạnh rằng phẩm giá con người không chỉ hệ tại ở linh hồn, mà còn bao gồm cả thân xác, vì con người là một hữu thể toàn vẹn do Thiên Chúa sáng tạo. Do đó, tôn trọng sự sống – cả thể lý lẫn tinh thần – chính là cách cụ thể để bảo vệ phẩm giá ấy.

Thầy Hưng cảnh báo rằng trong xã hội kỹ trị và tiêu dùng hiện nay, khi con người xem mình như công cụ, phẩm giá dễ bị đánh mất. Công nghệ và kinh tế, dù mang lại tiện ích, chỉ có thể là phương tiện, không bao giờ được coi là mục đích. Phẩm giá của con người chỉ thật sự được bảo vệ khi mọi thành tựu kỹ thuật phục vụ cho con người – chứ không biến con người thành công cụ phục vụ cho nó.

Một lời mời gọi: tôn trọng và phát huy phẩm giá con người

Kết thúc chương trình, Ban tổ chức nhấn mạnh rằng kỷ niệm 800 năm Thánh Tôma không chỉ là dịp nhìn lại một di sản triết học, mà còn là lời nhắc nhở về sứ mạng của người Kitô hữu hôm nay: làm chứng cho phẩm giá con người trong đời sống xã hội.

Tư tưởng của Thánh Tôma vẫn còn nguyên giá trị, đặc biệt trong bối cảnh nhân loại đang đối diện với khủng hoảng về công lý, sinh thái, và nhân bản. Những nguyên lý về lý trí, tự do, và cùng đích của con người nơi Thiên Chúa là nền tảng để người tín hữu bước vào đời với tinh thần của Học thuyết Xã hội Công giáo: tôn trọng sự sống, thăng tiến công ích và bảo vệ nhân phẩm của mọi người.

Buổi hội thảo khép lại trong lời cảm tạ và niềm vui hiệp thông. Các tham dự viên ra về với nhiều suy tư: giữa một thế giới đang thay đổi nhanh chóng, phải làm gì để giữ vững và lan tỏa phẩm giá con người, như chính ánh sáng mà Thánh Tôma Aquinô đã để lại cho Hội Thánh và nhân loại.