Khi Đức Giáo hoàng Lêô XIV mời gọi bạn trẻ đối thoại…

[dinh vuong]

Sáng Chúa Nhật ngày 03/8/'2025, tại Tor Vergata, một thành phố cách trung tâm Roma khoảng 16km, Giáo hoàng Leo XIV đã chủ sự Thánh Lễ Bế Mạc Năm Thánh Giới trẻ với hơn 1 triệu bạn trẻ đến từ khắp nơi trên thế giới. Khoảng 450 giám mục và hơn 7000 linh mục cùng đồng tế với Đức Thánh Cha theo phụng vụ Chúa Nhật XVIII thường niên.​

Vào cuối Thánh Lễ, trước khi đọc Kinh Truyền Tin, Đức Thánh Cha đã có những lời mời gọi - nhắn nhủ với các bạn trẻ:

“Hãy trở nên dấu chỉ cho thấy một thế giới khác là điều có thể: một thế giới của tình huynh đệ và tình bạn, nơi xung đột không được giải quyết bằng vũ khí, nhưng bằng đối thoại”. Ngài khẳng định: “Vâng, với Đức Kitô là ‘Điều có thể’ thay đổi vận mạng thế giới.

Ngài bày tỏ mong muốn: “Các con sẽ là muối cho đời, ánh sáng cho trần gian; các con sẽ là những hạt giống của niềm hy vọng ngay tại nơi các con đang sống: trong gia đình, giữa bạn bè, tại trường học, nơi làm việc, hay cả trong thể thao.​

---

ĐỐI THOẠI có thể’ thay đổi vận mạng thế giới.​

Trong một thế giới mà sinh mạng con người luôn bị đe doạ, vì khủng bố bởi bom đan huỷ diệt, vì những lời lẽ công kích nước này nước kia, và, vì ai cũng muốn áp đặt cái tôi của giàu sang, địa vị, sự hiểu biết trước người khác, một thế giới như vậy, khó đề cập hai chữ ‘đối thoại’ nhưng nhu cầu ước muốn: hiểu biết lẫn nhau, thông cảm nhau, níu kéo ‘tình người’ khi lỡ đổ vỡ, như vậy, đối thoại cần được quan tâm. Nó là nét văn hóa đã trở thành một kỹ năng thiết yếu để xây dựng cầu nối giữa người với người, giữa các dân tộc. Nó không chỉ đơn thuần là trao đổi ngôn từ, mà còn là vun đắp một nghệ thuật giao tiếp phức tạp dựa trên sự tôn trọng, lắng nghe và cởi mở. Mặc dù những thách thức của sự khác biệt văn hóa đôi khi có vẻ như không thể vượt qua, nhưng tính liên văn hóa cũng ẩn chứa vô vàn giá trị: sự hiểu biết lẫn nhau, lòng tin, sự đồng cảm và chia sẻ mở đường cho sự chung sống hòa bình.

ĐỐI THOẠI cần thiết cho Loan báo Tin Mừng và Phổ biến Giáo huấn Xã hội.
​

Trước khi ‘đối thoại’ nên ‘Lắng nghe’​

Chúng tôi mời bạn tìm đọc Lời Mở đầu của thánh Biển Đức ((480-547) viết ở cuốn Tu luật dành cho các môn sinh:

"Hỡi con, hãy lắng nghe lời chỉ dạy của Thầy và lắng nghe bằng trái tim con ." Và ngài kết thúc ở chương cuối cùng (73) "Con sẽ thành công." Thánh nhân nhắc các môn sinh con đường thành công của LẮNG NGHE là ‘Không có gì quý hơn Chúa Kito’. Qua đó, mọi thứ đều được chia sẻ, của cải, tài năng, cũng như điểm yếu, để lớn lên trong sự hiệp thông huynh đệ .

Cố Giáo hoàng Phanxico, cảm nhận lời khuyên này của thánh Biển Đức“Kể từ khi đời sống thánh hiến đặc biệt ra đời trong Giáo hội, những người nam và nữ được Thiên Chúa kêu gọi và yêu mến Người , đã sống cuộc đời mình hoàn toàn hướng đến việc tìm kiếm Thánh Nhan Người, khao khát tìm thấy và chiêm ngưỡng Thiên Chúa trong lòng thế giới” Phanxicô, Vultum Dei Quaerere số 2.

​

Nền tảng của đối thoại ? Giao tiếp, Tôn trọng và Đồng cảm​

Đối thoại tốt đẹp nằm ở một yêu cầu cơ bản: giao tiếp, (nghệ thuật giao tiếp’ cách gây thiện cảm’. Giao tiếp thành công phải kết hợp sự khoan dung, tôn trọng sự khác biệt, với khả năng lắng nghe chủ động và chân thành.

Để đối thoại diễn ra, mọi người tham gia phải ‘hiểu thấu vấn đề cần trao đổi’. Phải biết ‘thich nghi’. Nỗ lực thích nghi này đôi khi rất khó khăn, bởi vì nó đòi hỏi sự chấp nhận khác biệt của người đang đối thoại về văn hoá, kiến thức, hiểu biết…
​

ĐỐI THOẠI thành công? Lắng nghe tích cực​

Lắng nghe tích cực là ‘thủ thuật’ của giao tiếp, là lúc chúng ta biểu lộ:
- Nhìn thẳng vào người nói, chăm chú lắng nghe và xin không điện thoại hay xử dụng các thiết bị kỹ thuật số.
- Thỉnh thoảng, khuyến khích người đang đối diện nói, bày tỏ nổi lòng qua những câu hởi mở, đại loại: “"Bạn cảm thấy thế nào về tình huống này?"
- Chú ý những biểu càm có thê gây phản ứng, lúc đó đừng ngại nói, ví dụ “tôi thấy minh sai… xin lỗi vì…”
- Kiên nhẫn chủ động: không ngắt lời và kiên nhẫn chờ thời gian người đang đối thoại thể hiện bản thân.
- Thực hành sự đồng cảm: hãy đặt mình vào vị trí của người khác để cảm nhận cảm xúc của họ bằng lòng tốt.

Sự đồng cảm sẽ xuất hiện khi lắng nghe tích cực và đối thoại mang tính xây dựng​

Thấu hiểu cảm xúc của người khác mà không phê phán sẽ mở ra cánh cửa cho một cuộc giao tiếp sâu sắc, nhân văn và tôn trọng. Điều này được thể hiện thông qua sự trao đổi cảm xúc chân thành, nơi mỗi người đều cảm thấy được trân trọng bởi sự độc đáo của riêng mình.

Chiều kích cảm xúc này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh căng thẳng hoặc bất đồng. Thay vì ngoan cố bảo vệ quan điểm của mình, lắng nghe thấu cảm khuyến khích chúng ta đón nhận cảm xúc, xoa dịu xung đột và mở đường cho các giải pháp chung. Đó là ‘quà tặng’ của lòng tin, một yếu tố then chốt trong bất kỳ mối quan hệ giữa các cá nhân nào.

Một ví dụ phổ biến là một cuộc họp mà các bên liên quan bất đồng quan điểm. Lắng nghe thấu cảm cho phép bạn nhận ra những cảm xúc tiềm ẩn - đôi khi là lo lắng, sợ hãi hoặc thất vọng - và điều chỉnh lời nói cho phù hợp. Tư thế này thúc đẩy sự minh bạch trong giao tiếp và khuyến khích đối thoại cởi mở và chân thành.
​

Một số trở ngại của ‘đối thoại’ ?​

Những trở ngại thường gặp:
- Thiếu tập trung. Để cảm xúc chi phối.
- Vội vàng đưa ra ý kiến, không kiên nhẫn chờ ‘đối thoại’ kết thúc.
- Thường xuyên ‘chặn họng’ người nói.
- Ít dành thời gian dể thấu hiểu vì ‘cuộc sống vội vã’.​

---

Bài viết này chỉ góp ý “đối thoại trực tiếp’, không để cập đến ‘đối thoại gián tiếp’ khi vấn đề Lắng nghe tích cực đang bị tác động bởi truyền thông kỹ thuật số: Sự ra đời của công nghệ số đã thay đổi sâu sắc cách chúng ta giao tiếp. Mặc dù các nền tảng kỹ thuật số tạo điều kiện cho giao tiếp tức thời, chúng cũng đặt ra những thách thức đáng kể về lắng nghe và đối thoại chân thực. Những năm gần đây, chúng ta đang bị dẫn dụ bởi các tương tác ảo đòi hỏi phải điều chỉnh các phương pháp lắng nghe chủ động truyền thống để duy trì chất lượng mối quan hệ.

Lần nũa, xin bạn ghi nhớ lời mời gọi ‘Đối thoại’ của Đức Lêô XIV và Lời nhắn nhủ yêu thương của Thánh Biển Đức về Lắng nghe: “Con ơi, hãy mở tai, mở lòng để lắng nghe…”​

• Ảnh trong bài: Vatican Media​