Khi nào một hành động được gọi là “đúng” theo lương tâm Kitô giáo?

[con sóng nhỏ]

Trong cuộc sống hằng ngày, chúng ta thường tự hỏi: “Làm thế nào để biết mình đang làm đúng?” Câu trả lời của Giáo lý Hội Thánh Công Giáo không chỉ nằm ở sự hợp lý hay hợp pháp, mà còn nằm ở lương tâm – nơi sâu thẳm trong trái tim con người, nơi Thiên Chúa cất tiếng nói.​

---

Ảnh: pngtree.com​

Lương tâm – cung thánh của con người

Giáo lý Hội Thánh Công giáo dạy rằng: “Con người khám phá ra tận đáy lương tâm một lề luật, mà chính con người không tự đặt ra cho mình, nhưng phải tuân theo... Lương tâm là hạt nhân bí ẩn nhất và là cung thánh của con người, nơi con người ở một mình với Thiên Chúa” (GLHTCG, số 1776). Như thế, hành động “đúng” không chỉ là hợp tình, hợp lý, mà còn là sự đáp trả trung thành với tiếng gọi của Thiên Chúa.

Tiêu chuẩn để phán đoán hành động đúng

Một hành động được gọi là đúng khi nó:​

• Hòa hợp với sự thật và lề luật của Thiên Chúa: Lương tâm giúp con người nhận ra phẩm chất luân lý của việc mình làm (số 1778).​
• Không bao giờ lấy điều xấu để đạt điều tốt: Đây là nguyên tắc nền tảng (số 1789).​
• Theo “khuôn vàng thước ngọc”: “Điều gì anh em muốn người ta làm cho mình, thì chính anh em hãy làm cho người ta” (Mt 7,12; GLHTCG, số 1789).​
• Tôn trọng tha nhân: Hành động đúng luôn xuất phát từ tình yêu, không làm tổn thương lương tâm của người khác (x. 1 Cr 8,12).​

Ảnh: shutterstock.com​

Huấn luyện để lương tâm ngay chính

Tuy nhiên, lương tâm không phải lúc nào cũng sáng suốt. Nó có thể sai lầm nếu bị dẫn dắt bởi ích kỷ, thói quen xấu hoặc coi thường giáo huấn Hội Thánh (GLHTCG, số 1791–1792). Vì thế, mỗi người cần:​

• Để Lời Chúa soi sáng đời sống mình (số 1785).​
• Thường xuyên xét mình và cầu xin Chúa Thánh Thần hướng dẫn.​
• Lắng nghe giáo huấn Hội Thánh và học hỏi từ chứng nhân đức tin.​

Sống theo lương tâm Kitô giáo

Khi lương tâm được huấn luyện đúng đắn, nó sẽ giúp chúng ta chọn lựa điều thiện đích thực, xây dựng công ích và thể hiện tình yêu thương. Như thánh Phaolô khẳng định: “Toàn bộ Lề luật được nên trọn nơi một điều răn duy nhất: Ngươi phải yêu thương người thân cận như chính mình” (Gl 5,14).
​

Kết​

Một hành động được gọi là “đúng” theo lương tâm Kitô giáo không chỉ vì nó hợp lý hay hợp pháp, nhưng vì nó phản chiếu sự thật, công lý và tình yêu của Thiên Chúa. Nói cách khác, hành động đúng là hành động đưa ta đến gần hơn với Thiên Chúa và giúp xã hội trở nên nhân bản hơn.​

---

Phải Làm Gì?

Docat 57: Con người tự do ra sao?
Con người được tự do, nhưng sự tự do của con người có một mục đích. Suy cho cùng, tự do có mặt để chúng ta có thể làm được những gì thật sự tốt đẹp bằng ý chí tự do và sự hiểu biết của chúng ta. Về mặt này, tự do được định hướng nhờ vào luật tự nhiên và trật tự sáng tạo (= cách thức Thiên Chúa xếp đặt thế giới theo ý định của Ngài). Bằng lương tâm của mình, chúng ta có thể biết sự thật về điều đúng đắn và điều sai trái. Đúng hơn, lương tâm là tiếng nói chân lý cất lên từ nội tâm, là luật tự nhiên được khắc ghi vào tâm khảm của tất cả mọi người (Rm 2,15). Thông qua lý trí, chúng ta có thể lĩnh hội từ lương tâm những chân giá trị luôn luôn đúng ở mọi thời. Chúng ta biết lừa dối, trộm cắp, giết người là sai trái. Tuy nhiên, lương tâm cũng có thể lầm lẫn. Tự do không luôn nghiêng về điều tốt thật sự, mà lại thường chệch sang những gì chỉ tốt bề ngoài, vì đã bị tính vị kỷ chi phối. Đó là lý do tại sao chúng ta phải luôn rèn luyện lương tâm, và học theo sự chỉ dẫn đúng đắn về những giá trị chân thật. Chính tự do cũng cần được Đức Kitô giải phóng, để có thể hoàn thành những gì thật sự tốt đẹp​