Khủng hoảng căn tính Công giáo và việc rời bỏ Giáo hội của người trẻ

nannerl · 25/9/25

Hiện tượng người trẻ và thanh thiếu niên rời bỏ đời sống đức tin rõ ràng là một thực trạng đau nhức đối với Giáo hội hoàn vũ, trong đó có Việt Nam.

phailamgi_Khủng hoảng căn tính Công giáo và sự ra đi của người trẻ_cv1.jpg

Nguyên nhân sâu xa của khủng hoảng này nằm ở sự phai nhạt căn tính Công giáo. Nhiều tín hữu ngày nay không còn xác tín mạnh mẽ rằng Giáo hội Công giáo là Hội Thánh duy nhất được Đức Kitô thiết lập. Khi mất đi niềm tin nền tảng ấy, thái độ dửng dưng dễ xuất hiện, kéo theo sự thờ ơ với đời sống đạo.

Theo lời Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II, nguy cơ lớn nhất đối với Kitô hữu là “sống như thể Thiên Chúa không hiện hữu. Một đức tin chỉ dừng ở hình thức, không bén rễ trong xác tín, sẽ sớm bị cuốn trôi giữa trào lưu tục hóa.

Bên cạnh đó, sự mờ nhạt của niềm tin vào đời sau - Thiên đàng, Hỏa ngục và ơn cứu độ - càng làm suy yếu động lực gắn bó với Giáo hội. Khi thông điệp căn bản này bị làm nhẹ, người trẻ dễ nghĩ rằng ơn cứu độ có thể tìm thấy ở bất cứ đâu, và việc ở lại với Công giáo không còn cần thiết.

Giáo lý Hội Thánh Công giáo khẳng định: "Hội Thánh lữ hành này là cần thiết để được cứu độ” (#846). Và "những người không biết đến Tin Mừng của Đức Kitô và Hội Thánh Người mà không do lỗi của họ, nhưng thành tâm tìm kiếm Thiên Chúa, và dưới tác động của ân sủng, cố gắng chu toàn thánh ý của Ngài bằng các công việc theo sự hướng dẫn của lương tâm, thì họ có thể đạt được ơn cứu độ muôn đời.” (#847)

Tuy nhiên, khi sứ điệp này bị diễn giải thành thuyết tương đối, đức tin dễ biến thành một lựa chọn thuần túy văn hóa chứ không còn là một xác tín sống động.

phailamgi_Khủng hoảng căn tính Công giáo và sự ra đi của người trẻ_cv2.jpg

Hệ quả trực tiếp của cuộc khủng hoảng căn tính là sự suy yếu tinh thần truyền giáo. Nhiều cộng đoàn tập trung vào đối thoại đại kết và liên tôn, nhưng lại thiếu sự nhiệt thành trong việc loan báo Tin Mừng. Khi thiếu lửa truyền giáo, người trẻ không còn được nuôi dưỡng trong ý thức về sứ mạng và sự duy nhất của Giáo hội, từ đó dễ dàng xa rời đức tin.

Tại Việt Nam, dù tỉ lệ tham dự Thánh lễ cao hơn nhiều nơi trên thế giới, nhưng nhiều giáo phận vẫn ghi nhận sự giảm sút nơi giới trẻ. Không ít bạn trẻ được rửa tội từ nhỏ, nhưng khi trưởng thành lại không còn gắn bó với đời sống phụng vụ. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc gia đình chưa thực sự trở thành “Hội Thánh tại gia”, nơi con cái được đào luyện đức tin từ thuở nhỏ. Nếu cha mẹ chỉ giữ đạo như một tập tục, con cái khó có thể cảm nghiệm đức tin như một sự gắn bó hiện sinh.

phailamgi_Khủng hoảng căn tính Công giáo và sự ra đi của người trẻ_1.jpg

Để đối diện thực trạng này, cần một cách tiếp cận căn bản và toàn diện. Trước hết, phải củng cố căn tính đức tin qua việc đào tạo giáo lý và thần học cho người trẻ, giúp họ hiểu rõ rằng Công giáo không chỉ là truyền thống gia đình mà là sự gắn bó với Đức Kitô và Hội Thánh của Người. Kế đến, cần khơi lại viễn tượng cứu độ, đặt trọng tâm vào đời sau và ơn cứu độ, tránh giản lược đức tin thành một tập hợp các giá trị nhân bản. Sau cùng, phải canh tân sứ mạng truyền giáo, khơi dậy nhiệt huyết loan báo Tin Mừng.

Cuộc khủng hoảng căn tính Công giáo chính là gốc rễ của hiện tượng người trẻ rời bỏ Giáo hội. Nếu không nhận diện và chữa trị tận căn, mọi chương trình mục vụ sẽ chỉ như chữa triệu chứng. Thách thức lớn đặt ra cho Giáo hội Việt Nam hôm nay là phải củng cố căn tính, tái khẳng định ơn cứu độ nơi Đức Kitô và thổi bùng tinh thần truyền giáo. Chỉ như vậy, Giáo hội mới có thể tiếp tục nuôi dưỡng và trao truyền đức tin cho các thế hệ mai sau giữa một thế giới nhiều biến động.