Mỗi người là một hữu thể xã hội – Học thuyết Xã hội Công giáo nói gì về điều đó?

[con sóng nhỏ]

Chúng ta thường nghe nói: “Không ai là một hòn đảo.” Câu nói ấy không chỉ là một lời khuyên sống chan hòa, mà còn diễn tả một chân lý sâu xa về con người – rằng con người là một hữu thể xã hội. Theo Học thuyết Xã hội Công giáo, bản tính xã hội của con người không phải là điều thêm vào từ bên ngoài, mà là điều nằm ngay trong căn tính của chúng ta – được Thiên Chúa đặt để từ thuở ban đầu.​

---

Ảnh: SV Bác Ái Martino​

Con người không thể sống một mình​

Ngay từ khi sinh ra, con người đã cần đến người khác. Không ai có thể tự mình lớn lên, tự mình học nói, học yêu, hay học cách làm người. Mỗi người đều được nuôi dưỡng bằng tình yêu, sự chăm sóc, và nâng đỡ của cộng đồng. Như DOCAT số 48 viết: “Một người chỉ có thể sống sót và phát triển nhờ vào sự giúp đỡ của những người khác.”

Làm người không chỉ là sống trong mối tương quan với Thiên Chúa, mà còn là biết gìn giữ và vun đắp mối giao hảo với tha nhân. Chính trong những tương quan ấy, chúng ta trưởng thành và khám phá ra ý nghĩa sâu xa của cuộc sống.

Từ gia đình, ta học cách yêu thương và được yêu thương. Trong nhóm bạn bè, ta học cách chia sẻ và tin tưởng. Và trong xã hội rộng lớn, ta học cách cộng tác, tôn trọng và cùng nhau xây dựng công ích.
​

Chiều kích xã hội bắt nguồn từ việc Thiên Chúa tạo dựng con người​

Sách Sáng Thế kể rằng: “Thiên Chúa tạo dựng con người có nam có nữ” (St 2,23). Câu Kinh Thánh này không chỉ nói về giới tính sinh học, mà còn diễn tả một chiều kích xã hội và tương quan rất căn bản: con người chỉ thực sự là chính mình khi biết hướng về người khác.

Nam và nữ được Thiên Chúa tạo dựng bình đẳng trong phẩm giá, nhưng khác biệt để bổ túc cho nhau. Chính sự khác biệt ấy giúp họ nhận ra vẻ đẹp của tương quan, của việc cho đi và đón nhận, của việc cùng nhau cộng tác để đương đầu với cuộc sống.

Tình yêu giữa họ sinh hoa kết quả nơi đứa con, và như thế, gia đình được hình thành – trở thành “tế bào nguyên thủy của xã hội”. Trong gia đình, con người học cách sống liên đới, học cách chịu trách nhiệm và học cách trao ban. Không có gia đình, không có xã hội vững bền.
​

Gia đình – khởi điểm của xã hội và nơi dạy làm người đầu tiên​

Gia đình không chỉ là nơi sinh học, mà còn là trường học đầu tiên về tình yêu, công lý và liên đới. Trong gia đình, đứa trẻ học cách lắng nghe, học biết xin lỗi và tha thứ, học cách chia sẻ và tôn trọng người khác.

Khi xã hội hôm nay phải đối diện với nhiều khủng hoảng – bạo lực, thờ ơ, ích kỷ – thì gốc rễ của những vấn đề ấy thường bắt đầu từ sự đổ vỡ trong các mối tương quan gia đình. Chính vì vậy, bảo vệ gia đình là bảo vệ nền tảng của xã hội.

Học thuyết Xã hội Công giáo nhấn mạnh rằng, chính nơi gia đình, con người khám phá ra phẩm giá của mình và học cách sống cho người khác. Gia đình là “trường học đầu tiên của nhân vị và của tình yêu xã hội” (Tóm lược Học thuyết Xã hội Công giáo, số 211).
​

Sống đúng với ơn gọi xã hội của mình​

Nếu con người được tạo dựng để sống cùng và sống cho người khác, thì sống ích kỷ, khép kín hay chỉ lo cho bản thân là đi ngược lại với ơn gọi ấy. Không ai có thể lớn lên nếu chỉ sống tách biệt, không có người khác. Chúng ta cần nhau để được là chính mình.

Sống xã hội không chỉ là chia sẻ trách nhiệm công dân, mà còn là một hành vi đức tin: bởi nơi mỗi con người khác, ta gặp được hình ảnh của Thiên Chúa.

Học thuyết Xã hội Công giáo dạy rằng mọi tương quan trong xã hội – từ gia đình, trường học, nơi làm việc, cho đến cộng đồng quốc gia – đều phải hướng đến tôn trọng phẩm giá con người và phục vụ công ích. Khi ta biết mở lòng với tha nhân, cùng nhau hành động vì lợi ích chung, ta đang góp phần làm cho xã hội trở nên phản chiếu hơn hình ảnh của Nước Trời.

Ảnh: SV Bác Ái Martino​

Chúng ta sinh ra không phải để sống đơn độc, nhưng để sống trong hiệp thông – với Thiên Chúa và với nhau. Mỗi khi ta mở lòng với người khác, ta đang sống đúng với điều Thiên Chúa muốn nơi mình.

Gia đình là điểm khởi đầu, nhưng xã hội chính là không gian để tình yêu ấy được nở hoa. Vì thế, nếu muốn xây dựng một xã hội công bằng, nhân ái và bền vững, chúng ta phải bắt đầu từ việc xây dựng những mối tương quan chân thành, tôn trọng, và liên đới – trong gia đình, nơi làm việc, và trong cộng đồng.

Đó không chỉ là điều “nên làm”, mà là điều phải làm, vì chính trong việc sống cùng và sống cho nhau, chúng ta mới thật sự là con người – hữu thể xã hội theo ý định yêu thương của Thiên Chúa.​

---

Phải Làm Gì?

Docat 48: Tại sao mỗi người là một hữu thể xã hội?
Một người chỉ có thể sống sót và phát triển nhờ vào sự giúp đỡ của những người khác. Làm người không chỉ là sống trong mối liên hệ tốt đẹp với Thiên Chúa, mà còn phải cố gắng cẩn trọng để giữ mối giao hảo với những người khác nữa. Điều này khởi đầu từ trong gia đình, rồi thể hiện nơi nhóm bạn bè, và cuối cùng mở ra cho xã hội. Điểm cơ bản ở chiều kích xã hội của con người là chúng ta được tạo dựng có nam có nữ (St 2,23). Ngay từ đầu, nam và nữ có cùng phẩm giá như nhau. Họ giúp đỡ lẫn nhau, và bổ túc cho nhau, để cùng nhau đương đầu với cuộc sống. Thiên Chúa làm cho sự kết hợp yêu thương giữa nam và nữ sinh hoa kết quả nơi đứa con của họ. Đây là lý do vì sao gia đình là tế bào nguyên thuỷ của mọi xã hội.​