Người trẻ Nepal và khát vọng được tham gia vào đời sống chung

[con sóng nhỏ]

Đầu tháng 9 vừa qua, thế giới chứng kiến một làn sóng biểu tình mạnh mẽ tại Nepal. Hàng ngàn bạn trẻ – phần lớn là học sinh, sinh viên – đã xuống đường để phản đối lệnh cấm mạng xã hội của chính phủ. Nhưng không chỉ dừng lại ở việc bảo vệ quyền tự do trực tuyến, những cuộc xuống đường ấy còn là tiếng kêu phản đối tham nhũng, bất công và khoảng cách ngày càng lớn giữa người dân bình thường với giới cầm quyền giàu có. Hình ảnh Gen Z mặc đồng phục học đường, cất tiếng hô vang trên đường phố Kathmandu, đã để lại dấu ấn sâu đậm: một thế hệ không cam chịu im lặng trước bất công.​

---

Những người biểu tình giơ cao biểu ngữ chống tham nhũng tại Kathmandu, Nepal, vào ngày 8 tháng 9 năm 2025. Subaas Shrestha—NurPhoto/Getty Images​

Khát vọng tham gia của người trẻ​

Chính phủ Nepal cấm hơn 20 nền tảng mạng xã hội, trong đó có Facebook, Instagram, WhatsApp và YouTube. Quyết định này bị xem là vi phạm quyền căn bản của con người: quyền tự do ngôn luận và thông tin. Người trẻ – vốn sinh ra và lớn lên trong thời đại kỹ thuật số – cảm nhận rõ ràng sự thiệt thòi, như thể cánh cửa tham gia vào đời sống xã hội bị đóng sập trước mắt họ.

Phẫn nộ vì bị bịt tiếng nói, người trẻ Nepal đã tìm cách cất tiếng bằng biểu tình công khai. Nhưng phía sau những tiếng hô vang ấy còn là những nỗi bất bình tích tụ lâu ngày: tham nhũng tràn lan, sự xa hoa phô trương của giới cầm quyền, sự bất bình đẳng ngày càng rõ nét. Khi những kênh tham gia chính thức và đối thoại minh bạch không còn, đường phố trở thành nơi duy nhất để Gen Z Nepal bày tỏ khát vọng.
​

"Sự tham gia" trong Học thuyết Xã hội Công giáo​

Học thuyết Xã hội Công giáo khẳng định: “Tham gia vào đời sống cộng đồng không chỉ là một trong những ước nguyện lớn lao nhất của người công dân, đã được mời gọi thi hành vai trò công dân của mình cùng với người khác và vì người khác một cách tự nguyện và có trách nhiệm, mà đó còn là một trong những cột trụ nâng đỡ mọi trật tự dân chủ và là một trong những bảo đảm quan trọng cho hệ thống dân chủ luôn được bền vững.” (HTXHCG, số 190). Tham gia không chỉ là quyền bầu cử, mà còn là sự hiện diện tích cực trong các sinh hoạt xã hội, sự chất vấn trước các chính sách, và sự đồng hành với cộng đồng để bảo vệ công ích.

Khi quyền tham gia bị giới hạn hoặc bị chặn đứng, sự bất mãn sẽ tích tụ và cuối cùng bùng nổ. Biểu tình Gen Z tại Nepal chính là minh chứng sống động cho điều đó. Một thế hệ khát khao công bằng và minh bạch, nhưng không tìm thấy con đường hợp pháp để tham gia, đã phải lên tiếng bằng cách thức quyết liệt nhất.

Ảnh: kathmandupost.com​

Lời nhắc nhở cho xã hội và Kitô hữu​

Sự kiện Nepal gợi ra lời nhắc nhở cho mọi xã hội: đừng coi thường tiếng nói của người trẻ. Nếu tiếng nói ấy được lắng nghe và được tạo điều kiện để tham gia, xã hội sẽ thêm sức sống và sáng tạo. Ngược lại, khi người trẻ bị đẩy ra bên lề, sự bất ổn là điều khó tránh khỏi.

Đối với Kitô hữu, tinh thần tham gia không chỉ dừng ở việc đòi hỏi quyền lợi. Đó còn là bổn phận góp phần xây dựng xã hội công bằng, bác ái và minh bạch. Người trẻ Công giáo được mời gọi tham gia bằng nhiều cách: qua giáo dục, truyền thông, các hoạt động thiện nguyện, và cả sự dấn thân vào đời sống chính trị – để đem tinh thần Tin Mừng thấm vào các lãnh vực xã hội.
​

Kết​

Cuộc xuống đường của Gen Z tại Nepal không chỉ là một biến cố chính trị ở một quốc gia xa xôi. Nó là lời nhắc nhở chung cho toàn thế giới – rằng xã hội nào bỏ quên nguyên tắc tham gia thì sớm muộn cũng đối diện bất ổn. Học thuyết Xã hội Công giáo một lần nữa khẳng định: mọi người, đặc biệt là người trẻ, đều có quyền và bổn phận tham gia vào công ích. Với Kitô hữu, đây không chỉ là quyền công dân, mà còn là sứ mạng Tin Mừng giữa đời, để xây dựng một xã hội phản chiếu công lý và tình yêu của Thiên Chúa.​

---

Phải Làm Gì?

Docat 99 Sự tham gia có thể thể hiện như thế nào trong thực tế?
Điều kiện tiên quyết cho sự tham gia thích hợp là nền giáo dục vững chắc và nguồn thông tin lành mạnh. Sự tham gia phải có mức độ đúng đắn, và không bị dùng sai để chỉ mưu cầu lợi ích cá nhân. Sự tham gia cũng không nên chỉ gồm có mỗi quyền bỏ phiếu bầu cử (GS 30-31; CA 51-52). Về điểm này, học thuyết xã hội của Giáo Hội phê bình gay gắt những chế độ độc tài nhìn bất kỳ sự tham gia nào của công dân cũng chỉ như một mối đe doạ. Ngoài và vượt trên quyền bầu cử, các Kitô hữu còn cần phải dấn thân vào xã hội, bất kể sự dấn thân này thực hiện trong nội bộ giáo xứ, một đảng phái chính trị hay một đoàn thể gần gũi. Giáo dân nên đào luyện để có khả năng chuyên môn trong nhiều vấn đề xã hội và nhờ đó mới có thể cộng tác vào việc định hình cộng đồng địa phương (GS 43). Dĩ nhiên, một Kitô hữu không nên chỉ tham gia vào xã hội với tư cách cá nhân, mà còn nên tạo điều kiện cho những người khác cùng tham gia với mình trong tư cách liên đới nữa. Sự tham gia của tất cả mọi người thật sự là cốt lõi của sự công bằng tham gia – mà sự công bằng tham gia này, đến lượt mình, là yếu tố quyết định của công bằng xã hội nói chung. Việc loại trừ các cá nhân ra ngoài là hành vi phủ nhận phẩm giá của họ, và do đó vi phạm mệnh lệnh phải tôn trọng con người.
​