Sứ điệp của Đức Thánh Cha Lêô XIV - Nhân Ngày Thế giới Di dân và Tị nạn lần thứ 111 – năm 2025

[Silic]

Ảnh: Người dân Sudan chạy trốn tìm nơi ẩn náu ở Chad (ZOHRA BENSEMRA)

SỨ ĐIỆP CỦA ĐỨC THÁNH CHA LÊÔ XIV
NHÂN NGÀY THẾ GIỚI DI DÂN VÀ TỊ NẠN LẦN THỨ 111 - NĂM 2025
(4–5 tháng Mười năm 2025)

Người di dân, những nhà truyền giáo của niềm hy vọng​

Anh chị em thân mến,

Ngày Thế giới Di dân và Tị nạn lần thứ 111, được vị tiền nhiệm của tôi chọn trùng với các Năm Thánh dành cho Di dân và cho Sứ vụ, là dịp thuận tiện để chúng ta suy tư về mối liên hệ giữa niềm hy vọng, sự di dân và sứ mạng truyền giáo.

Bối cảnh toàn cầu hiện nay đang bị phủ bóng bởi chiến tranh, bạo lực, bất công và những hiện tượng thời tiết cực đoan, buộc hàng triệu người phải rời bỏ quê hương để tìm nơi nương náu. Xu hướng phổ biến là chỉ quan tâm đến lợi ích của cộng đồng nhỏ hẹp, điều này đe dọa nghiêm trọng đến việc chia sẻ trách nhiệm, sự hợp tác đa phương, việc mưu cầu thiện ích chung và tình liên đới toàn cầu vì lợi ích của toàn thể gia đình nhân loại. Viễn cảnh của một cuộc chạy đua vũ trang mới, việc phát triển các loại vũ khí mới, kể cả vũ khí hạt nhân, sự thờ ơ trước những hậu quả nghiêm trọng của khủng hoảng khí hậu và tình trạng bất bình đẳng kinh tế sâu sắc khiến cho những thách đố hôm nay và ngày mai càng trở nên cam go hơn.

Trước những viễn cảnh đáng sợ và nguy cơ tàn phá toàn cầu, điều cần thiết là nơi lòng người phải dấy lên khát vọng về một tương lai hòa bình, tôn trọng phẩm giá của mọi người. Một tương lai như thế chính là điều nằm trong kế hoạch của Thiên Chúa dành cho nhân loại và cho toàn thể thụ tạo. Đó là tương lai Mêsia mà các ngôn sứ đã loan báo: “Các cụ già, ông lão bà lão sẽ còn ngồi ở các quảng trường Giêrusalem, tay cầm gậy vì tuổi cao. Quảng trường thành sẽ đầy những em trai em gái nô đùa trên quảng trường… Sẽ có sự gieo vãi bình an: cây nho sẽ trổ sinh hoa trái, đất đai sẽ trổ sinh hoa màu, và trời sẽ đổ xuống sương sa” (Dcr 8,4-5.12). Tương lai ấy đã được khai mở nơi Đức Giêsu Kitô (x. Mc 1,15; Lc 17,21) và chúng ta tin tưởng, hy vọng vào sự hoàn tất viên mãn, bởi vì Thiên Chúa luôn trung tín với những lời Người hứa.

Sách Giáo lý Hội Thánh Công Giáo dạy rằng: “Đức cậy đáp ứng khát vọng hạnh phúc mà Thiên Chúa đã đặt nơi tâm hồn con người; nhân đức ấy tiếp nhận những hy vọng làm nguồn cảm hứng cho các hành vi của con người” (số 1818). Thật vậy, khát vọng hạnh phúc, cũng như niềm hy vọng tìm được hạnh phúc ấy ở một nơi khác ngoài quê hương mình, chính là một trong những động lực chính thúc đẩy dòng người di dân ngày nay.

Sự liên hệ giữa di dân và hy vọng biểu lộ rõ rệt trong nhiều hoàn cảnh di dân đương thời. Rất nhiều người di dân, người tị nạn và người phải rời bỏ nơi cư trú là những chứng nhân đặc biệt của niềm hy vọng. Họ minh chứng điều đó mỗi ngày bằng sự kiên cường và tín thác nơi Thiên Chúa, khi họ đối mặt với gian truân, hướng đến một tương lai mà họ lờ mờ thấy được triển vọng phát triển toàn diện và hạnh phúc đích thực. Kinh nghiệm lưu lạc của dân Israel xưa cũng được tái hiện trong cuộc đời của họ:

“Lạy Thiên Chúa,
thuở Ngài lãnh đạo đoàn dân riêng xuất trận,
thuở Ngài tiến bước trong sa mạc hoang liêu,
đất đã chuyển rung, trời cũng tan chảy,
trước mặt Thiên Chúa, Đấng xuất hiện tại núi Xi-nai,
trước mặt Thiên Chúa là Thiên Chúa của Ít-ra-en.
Lạy Thiên Chúa, Ngài đổ mưa ân hậu,
gia nghiệp Ngài tiêu hao mòn mỏi, Ngài đã bổ sức cho.
Lạy Thiên Chúa, đàn chiên của Ngài đến ở nơi đâu,
Ngài cũng luôn nâng đỡ,
bởi vì Ngài nhân hậu đối với kẻ khó nghèo.
chốn cư ngụ;
Trong lượng từ bi của Ngài,
Ngài đã lo cho kẻ nghèo hèn.” (Tv 68,8-11)

Giữa thế giới bị bao phủ bởi chiến tranh và bất công, ngay cả khi mọi sự dường như sụp đổ, người di dân và người tị nạn vẫn đứng lên như những sứ giả của niềm hy vọng. Lòng can đảm và tinh thần kiên trì của họ là chứng tá anh hùng cho một đức tin vượt quá tầm nhìn thể lý, ban cho họ sức mạnh để đối mặt với hiểm nguy, kể cả cái chết, trên các hành trình di dân ngày nay. Hình ảnh dân Israel đi trong sa mạc, tin tưởng vào sự che chở của Thiên Chúa, lại một lần nữa vang vọng trong cuộc đời họ:

“Chính Chúa gìn giữ bạn
khỏi lưới kẻ thù giăng, khỏi tai ương tàn khốc.
Chúa phù trì che chở, dưới cánh Người, bạn có chỗ ẩn thân:
lòng Chúa tín trung là khiên che thuẫn đỡ.
Bạn không sợ cảnh hãi hùng đêm vắng
hay mũi tên bay giữa ban ngày,
cả dịch khí hoành hành trong đêm tối,
cả ôn thần sát hại lúc ban trưa.” (Tv 91,3-6)

Người di dân và người tị nạn nhắc cho Hội Thánh nhớ đến chính bản chất lữ hành của mình, luôn tiến bước về Quê Trời trong niềm hy vọng – một nhân đức đối thần. Mỗi khi Hội Thánh bị cám dỗ “định cư” và không còn là civitas peregrina – thành thị lữ hành đang hướng về Quê Trời (x. Augustinô, De Civitate Dei, quyển XIV-XVI) – thì Hội Thánh đánh mất căn tính là “ở trong thế gian” để rồi trở nên “thuộc về thế gian” (x. Ga 15,19). Sự cám dỗ này đã hiện diện ngay từ thời các cộng đoàn Kitô hữu sơ khai, đến mức thánh Phaolô phải nhắc nhở cộng đoàn Philípphê:

“Quê hương chúng ta ở trên trời, và chúng ta nóng lòng đợi chờ Đấng Cứu Độ từ đó đến, là Đức Giêsu Kitô, Chúa chúng ta. Người sẽ biến đổi thân xác yếu hèn của chúng ta trở nên giống thân xác vinh hiển của Người, nhờ quyền năng làm cho muôn loài quy phục Người.” (Pl 3,20-21)

Cách đặc biệt, những người di dân và tị nạn Công giáo có thể trở thành những nhà truyền giáo của niềm hy vọng nơi các quốc gia đón nhận họ, mở ra những con đường đức tin mới tại những nơi Tin Mừng chưa hiện diện, hoặc khơi dậy đối thoại liên tôn qua chính cuộc sống hằng ngày và việc tìm kiếm những giá trị chung. Với lòng nhiệt thành và sức sống thiêng liêng của mình, họ có thể góp phần làm hồi sinh những cộng đoàn Giáo hội đang bị khô cứng và nặng nề, nơi tình trạng sa mạc hóa thiêng liêng đang lan rộng cách đáng báo động. Vì thế, sự hiện diện của họ cần được nhìn nhận và trân quý như một phúc lành đích thực từ Thiên Chúa, một cơ hội để mở lòng đón nhận ân sủng Chúa, Đấng không ngừng ban sức sống và niềm hy vọng mới cho Hội Thánh của Người:

“Chớ quên tiếp đãi khách lạ, vì nhờ vậy có người đã tiếp đón các thiên thần mà không hay biết” (Dt 13,2).

Yếu tố đầu tiên của việc loan báo Tin Mừng, như thánh Giáo hoàng Phaolô VI đã nhấn mạnh, chính là chứng tá đời sống: “Tất cả các Kitô hữu đều được mời gọi sống chứng tá này, và nhờ đó, họ trở nên những nhà truyền giáo đích thực. Chúng ta đặc biệt nghĩ đến trách nhiệm của người di dân tại nơi đón nhận họ” (Evangelii Nuntiandi, số 21). Đây là một missio migrantium đích thực – một sứ vụ do chính người di dân thi hành – và cần được chuẩn bị đầy đủ, đồng thời luôn đồng hành và nâng đỡ qua sự hợp tác giữa các Giáo hội địa phương.

Cùng lúc đó, các cộng đoàn đón tiếp cũng có thể trở nên chứng tá sống động cho niềm hy vọng – được hiểu như là lời hứa về hiện tại và tương lai, nơi mà phẩm giá của mọi người, như con cái Thiên Chúa, được công nhận. Nhờ đó, người di dân và tị nạn được đón nhận như anh chị em, như những thành viên trong cùng một gia đình, nơi họ có thể phát huy khả năng và tham gia trọn vẹn vào đời sống cộng đoàn.

Nhân dịp Năm Thánh này, khi toàn thể Hội Thánh dâng lời cầu nguyện cho mọi người di dân và tị nạn, tôi phó thác họ – cũng như tất cả những ai đang đồng hành với họ – cho sự che chở hiền mẫu của Đức Trinh Nữ Maria, Đấng an ủi người di dân. Xin Mẹ luôn gìn giữ ngọn lửa hy vọng trong lòng họ, và nâng đỡ họ trong nỗ lực xây dựng một thế giới ngày càng phản chiếu hình ảnh Nước Trời – quê hương đích thật đang chờ đợi chúng ta ở cuối hành trình.

Từ Vatican, ngày 25 tháng Bảy năm 2025
Lễ thánh Giacôbê Tông đồ

LEO PP. XIV

Nguồn: vatican.va​