- Chủ đề Author
- #1
Cách đây 100 năm, ngày 18/2/1926, đức Giáo tông Piô XI đã ban hành thông điệp Rerum Ecclesiae – Sứ mạng của Giáo hội, nhằm cụ thể hóa hơn nữa thông điệp Maximum Illud của đức Giáo tông Bênêđictô XV, ban hành ngày 30/11/1919, về việc canh tân công việc truyền giáo của Giáo hội, mà một trong những hành động cần làm là nhanh chóng bản địa hóa Giáo hội địa phương, trước khi chế độ thực dân sụp đổ.
Đức Giáo hoàng Piô XI
Thông điệp gồm 34 số, được bắt đầu bằng lời khẳng định then chốt: "Giáo hội không có lý do hiện hữu nào khác ngoài việc phát triển Vương quốc của Chúa Kitô trên trái đất, để nhờ đó, nhân loại được hưởng nhờ hiệu quả của ơn Cứu độ." (Pio XI, Rerum Ecclesiae, số 1.)
Sau lời khẳng định này, Đức thánh cha đã dành các số kế tiếp, nói tới 2 mục tiêu mà triều đại Giáo hoàng của ngài nhắm tới, là: sai nhiều thợ gặt tới vùng truyền giáo và khuyến kích các tín hữu tham gia vào công cuộc quan trọng này.
Ngoài ra, ngài cũng nhắc tới những nỗ lực mà Tòa thánh đã thực hiện những năm qua, như đưa các Hội truyền bá Đức tin, Hội Thánh nhi, Hội thánh Phêrô về với Bộ truyền giáo, thiết lập ngày thế giới truyền giáo… đồng thời đề cập tới những hậu quả của cuộc chiến thế giới thứ nhất đã gây ra biết bao trở ngài cho công cuộc rao giảng Tin mừng, đặc biệt là việc các thừa sai bị buộc phải rút khỏi các vùng truyền giáo, gây nên tình trạng khủng hoảng thừa sai.
Từ đó, ngài kêu gọi các giám mục, một mặt thiết lập các Hội truyền bá Đức tin ở địa phương, tổ chức quyên góp cho hoạt động truyền giáo, và nhất là nhanh chóng "tạo điều kiện cho một số sinh viên thần học bản địa đã được chọn lọc kỹ càng, nhận được sự đào tạo cần thiết tại chủng viện để chuẩn bị cho việc thụ phong chức thánh, vì với những linh mục bản địa này, những người cùng chủng tộc sẽ dễ dàng hoán cải để trở về với đức tin hơn". (Ibid., # 16)
Đối với Đức Pio XI, việc thiết lập hàng giáo sĩ bản địa là việc làm hết sức cần thiết đối với sứ mạng loan báo Tin mừng, không chỉ bởi bối cảnh chính trị, mà cả trong lãnh vực văn hóa.
Trên thực tế, lặp lại lời của vị tiền nhiệm, Đức Bênêđictô XV, ngài khẳng định "hàng giáo sĩ bản địa sẽ chứng tỏ là vô cùng hữu ích (hữu ích hơn một số người tưởng tượng) trong việc mở rộng Vương quốc của Chúa Kitô, "vì vị linh mục bản địa, do xuất thân, tính cách, tình cảm và sở thích, đều gắn bó mật thiết với dân chúng của mình, nên không thể phủ nhận giá trị của ngài trong việc gieo rắc đức tin vào tâm trí dân chúng. Vị linh mục bản địa hiểu rõ hơn bất kỳ người ngoại quốc nào cách thức hành xử với dân chúng của mình. Vì vậy, ngài thường có thể tiếp cận những nơi mà một linh mục ngoại quốc không được phép vào." (Bênêđictô XV, Maximum Illud, số 14; Pio XI, Rerum Ecclesiae, số 21)
Sau lời khẳng định này, Đức thánh cha đã dành các số kế tiếp, nói tới 2 mục tiêu mà triều đại Giáo hoàng của ngài nhắm tới, là: sai nhiều thợ gặt tới vùng truyền giáo và khuyến kích các tín hữu tham gia vào công cuộc quan trọng này.
Ngoài ra, ngài cũng nhắc tới những nỗ lực mà Tòa thánh đã thực hiện những năm qua, như đưa các Hội truyền bá Đức tin, Hội Thánh nhi, Hội thánh Phêrô về với Bộ truyền giáo, thiết lập ngày thế giới truyền giáo… đồng thời đề cập tới những hậu quả của cuộc chiến thế giới thứ nhất đã gây ra biết bao trở ngài cho công cuộc rao giảng Tin mừng, đặc biệt là việc các thừa sai bị buộc phải rút khỏi các vùng truyền giáo, gây nên tình trạng khủng hoảng thừa sai.
Từ đó, ngài kêu gọi các giám mục, một mặt thiết lập các Hội truyền bá Đức tin ở địa phương, tổ chức quyên góp cho hoạt động truyền giáo, và nhất là nhanh chóng "tạo điều kiện cho một số sinh viên thần học bản địa đã được chọn lọc kỹ càng, nhận được sự đào tạo cần thiết tại chủng viện để chuẩn bị cho việc thụ phong chức thánh, vì với những linh mục bản địa này, những người cùng chủng tộc sẽ dễ dàng hoán cải để trở về với đức tin hơn". (Ibid., # 16)
Đối với Đức Pio XI, việc thiết lập hàng giáo sĩ bản địa là việc làm hết sức cần thiết đối với sứ mạng loan báo Tin mừng, không chỉ bởi bối cảnh chính trị, mà cả trong lãnh vực văn hóa.
Trên thực tế, lặp lại lời của vị tiền nhiệm, Đức Bênêđictô XV, ngài khẳng định "hàng giáo sĩ bản địa sẽ chứng tỏ là vô cùng hữu ích (hữu ích hơn một số người tưởng tượng) trong việc mở rộng Vương quốc của Chúa Kitô, "vì vị linh mục bản địa, do xuất thân, tính cách, tình cảm và sở thích, đều gắn bó mật thiết với dân chúng của mình, nên không thể phủ nhận giá trị của ngài trong việc gieo rắc đức tin vào tâm trí dân chúng. Vị linh mục bản địa hiểu rõ hơn bất kỳ người ngoại quốc nào cách thức hành xử với dân chúng của mình. Vì vậy, ngài thường có thể tiếp cận những nơi mà một linh mục ngoại quốc không được phép vào." (Bênêđictô XV, Maximum Illud, số 14; Pio XI, Rerum Ecclesiae, số 21)
Các Tiểu chủng sinh Tiểu chủng viện Xuân Bích, Hà Nội 1940
Về những giới hạn của vị thừa sai ngoại quốc, ngài không chỉ nói tới những khó khăn về ngôn ngữ, về hội nhập, về thích nghi với phong tục, tập quán, thức ăn… mà như một lời tiên tri về Giáo hội tại Việt Nam, ngài còn nói tới những biến động về chính trị tại vùng truyền giáo. Nếu chẳng may "chính phủ cầm quyền ở vùng lãnh thổ đó thay đổi và chính phủ mới ra sắc lệnh hoặc yêu cầu trục xuất các nhà truyền giáo thuộc một quốc tịch nhất định; hoặc giả sử - điều hiếm khi xảy ra - rằng cư dân của một vùng lãnh thổ cụ thể, sau khi đạt đến trình độ văn minh khá cao và đồng thời có sự phát triển tương ứng trong đời sống dân sự và xã hội, và mong muốn trở nên tự do và độc lập, muốn đuổi khỏi đất nước của họ thống đốc, binh lính, các nhà truyền giáo của quốc gia nước ngoài mà họ đang cai trị", thì "ai cũng có thể thấy Giáo hội ở vùng đất đó sẽ phải chịu tổn hại lớn như thế nào trong hoàn cảnh đó, trừ khi trước đó đã có một hàng giáo sĩ bản địa được phân bổ khắp cả nước như một mạng lưới và nhờ đó, có thể đáp ứng đầy đủ nhu cầu của dân chúng đã trở lại đạo." (Pio XI, Rerum Ecclesiae, #22)
Muốn được như vậy, ưu tiên hàng đầu, theo Đức Piô X, là canh tân việc đào tạo tại các Chủng viện và các Học viện. Các chủng sinh cũng phải được giáo dục về khoa học - cả về khoa học thánh và khoa học thế tục. Việc giáo dục này nên tuân theo những phương pháp giáo dục được chấp nhận rộng rãi nhất. Chương trình học không nên bị rút ngắn hoặc cắt giảm quá mức ở bất kỳ khía cạnh quan trọng nào. (Ibid., # 25)
Ngoài ra, một nhiệm vụ chính yếu khác, là nhanh chóng "thành lập các Dòng tu nam nữ gồm những người bản địa", mời các hội dòng khắp nơi đến cộng tác. (Ibid., # 32) Điều cốt yếu là phải bỏ đi những nhận xét phiếm diện, chủ quan cho rằng, người bản địa yếu kém; các linh mục bản địa thiếu kiến thức, nhất là "không nên có bất kỳ sự phân biệt đối xử nào giữa các linh mục, dù là nhà truyền giáo châu Âu hay người bản địa, không được có ranh giới nào phân chia họ với nhau. Hãy để tất cả các linh mục, nhà truyền giáo và người bản địa được hiệp nhất với nhau trong mối dây tôn trọng và yêu thương lẫn nhau." (Ibid., # 26)
Cuối cùng, điều quan trọng là phải quan tâm tới việc giáo dục văn hóa cho dân chúng. Theo Đức Thánh cha, thay vì "xây dựng các nhà thờ hoặc công trình quá xa hoa và tốn kém như thể đang xây dựng các nhà thờ chính tòa và cung điện giám mục cho các giáo phận tương lai", ngoài "các bệnh viện và các cơ sở chăm sóc người bệnh và phân phát thuốc men, cũng như các trường tiểu học mà ngài nên mở ở mỗi thị trấn, các giám mục cần thành lập các loại trường học khác cho những thanh niên không có ý định làm nông nghiệp, và do đó, thông qua các trường học này, mở đường cho họ tiếp thu nền giáo dục cao hơn, đặc biệt là trong nghệ thuật, khoa học và các ngành nghề." (Ibid., #31)
Và vì lợi ích của các linh hồn, các giám mục phải sẵn sàng "chuyển giao lãnh thổ truyền giáo của một Dòng tu này cho một Dòng tu khác; cũng như chia nhỏ lãnh thổ truyền giáo và giao phó cho các linh mục bản xứ chăm sóc hoặc sẽ chỉ định các Giáo hạt và Phủ Doãn Tông tòa mới cho các Dòng tu khác với các Dòng tu đang chiếm giữ lãnh thổ ban đầu." (Ibid., # 33)
Các chủng sinh Chủng viện Hà Nội trong ngày lãnh các chức nhỏ. Ảnh: TGP. Hà Nội
Giáo hội Việt Nam đang sống trong năm thứ I, chương trình mục vụ 3 năm, với chủ đề "mỗi Kitô hữu là một môn đệ thừa sai." Những lời khuyên của Đức Giáo tông Piô X trong thông điệp Rerum Ecclesiae dường như vẫn còn rất mới với Giáo hội Việt Nam, đặc biệt trong việc nâng cao đời sống tri thức cho các chủng sinh, cho hàng giáo sĩ và cả người giáo dân.
Ngài đặc biệt cảnh giác các giám mục về xu hướng quá chú trọng đến việc xây dựng cơ sở vật chất, mà quên đi việc giáo dục về đức tin và tri thức cho người dân, đặc biệt là tại các vùng thôn quê, nơi cần sự hiện diện đặc biệt của Giáo hội.
Ngoài ra, ngài khuyến khích các giám mục nên mời gọi các dòng tu đến cộng tác với Giáo phận trong việc loan báo Tin mừng, giao cho họ những địa giới, giúp họ phát triển đặc sủng của dòng, hơn là chỉ sử dụng họ như những thành phần giúp việc trong Hội thánh.
Cùng chủ đề
