- Chủ đề Author
- #1
Sáng ngày 23/10/2025, giờ Rôma, tại cuộc gặp gỡ các Phong trào Quần chúng tại Hội trường Phaolô VI, Đức Giáo hoàng Lêô XIV đã lần đầu chính thức đề cập tới "các sự việc mới", đòi sự dấn thân của Giáo hội khắp nơi trên toàn cầu.
Ảnh: nhathothaiha.net
Những điều mới, nhưng không hề mới
Thoạt nhìn, khi nói về "các sự việc mới", ai cũng nghĩ ngài sẽ nói về công nghệ, robot, AI, những lãnh vực được giới truyền thông dự báo sẽ là mối bận tâm hàng đầu của ngài và sẽ là những "rerum novarum - sự việc mới" mà ngài sẽ phải đối diện.
Nhưng thật bất ngờ, thay vì đề cập tới AI, robot… mà ngài gọi là "những điều mới nhìn từ trung tâm", Đức Lêô lại đề nghị nhìn “những sự việc mới từ vùng ngoại vi” như: đất đai, nhà ở và việc làm – mà ngài gọi là “những quyền thiêng liêng”, "xứng đáng để đấu tranh" (Ibid.) vì chúng gắn liền với phẩm giá sâu xa nhất của con người.
Những "sự việc mới" này, thật ra "rất cũ", vì đã được Đức Lêô đề cập tới trong Thông điệp Rerum Novanrum, nhưng mới, vì nó là chuyện thời sự, diễn ra khắp nơi, hàng ngày, đến mức "xứng đáng có một chương riêng trong tư tưởng xã hội Kitô giáo về những người bị loại trừ". (Ibid.)
Theo Đức Thánh cha, những người "mất đất, mất nhà, thiếu việc làm"… thực sự là "những con người bị loại trừ giữa xã hội hiện đại" (Ibid.). Các chính sách kinh tế, thay vì trợ giúp họ, thì lại gạt họ ra bên lề và người ta thường xếp họ "vào chỗ cuối trong danh sách ưu tiên." (ibid.)
Vì thế, sự loại trừ chính là "những điều mới" và "trở thành gương mặt mới của bất công xã hội" (Ibid.), đòi "các phong trào quần chúng – cùng với những người thiện chí, các Kitô hữu, các tín hữu và các chính phủ, phải lấp đầy và khởi động những tiến trình công lý và liên đới lan tỏa khắp xã hội."
Ngoài ra, về phía Giáo hội, vì "người nghèo là trung tâm của Tin Mừng", (Ibid.) nên Giáo hội phải đồng hành với những ai bị loại trừ, đặc biệt lên tiếng về mô hình quản trị, kể cả quản trị công nghệ một cách sai lầm, đang làm cho tình trạng bất bình đẳng ngày càng lan rộng"; đồng thời, phải "ủng hộ những cuộc đấu tranh chính đáng của người dân vì đất đai, nhà ở và việc làm." (Ibid.)
Nhưng thật bất ngờ, thay vì đề cập tới AI, robot… mà ngài gọi là "những điều mới nhìn từ trung tâm", Đức Lêô lại đề nghị nhìn “những sự việc mới từ vùng ngoại vi” như: đất đai, nhà ở và việc làm – mà ngài gọi là “những quyền thiêng liêng”, "xứng đáng để đấu tranh" (Ibid.) vì chúng gắn liền với phẩm giá sâu xa nhất của con người.
Những "sự việc mới" này, thật ra "rất cũ", vì đã được Đức Lêô đề cập tới trong Thông điệp Rerum Novanrum, nhưng mới, vì nó là chuyện thời sự, diễn ra khắp nơi, hàng ngày, đến mức "xứng đáng có một chương riêng trong tư tưởng xã hội Kitô giáo về những người bị loại trừ". (Ibid.)
Theo Đức Thánh cha, những người "mất đất, mất nhà, thiếu việc làm"… thực sự là "những con người bị loại trừ giữa xã hội hiện đại" (Ibid.). Các chính sách kinh tế, thay vì trợ giúp họ, thì lại gạt họ ra bên lề và người ta thường xếp họ "vào chỗ cuối trong danh sách ưu tiên." (ibid.)
Vì thế, sự loại trừ chính là "những điều mới" và "trở thành gương mặt mới của bất công xã hội" (Ibid.), đòi "các phong trào quần chúng – cùng với những người thiện chí, các Kitô hữu, các tín hữu và các chính phủ, phải lấp đầy và khởi động những tiến trình công lý và liên đới lan tỏa khắp xã hội."
Ngoài ra, về phía Giáo hội, vì "người nghèo là trung tâm của Tin Mừng", (Ibid.) nên Giáo hội phải đồng hành với những ai bị loại trừ, đặc biệt lên tiếng về mô hình quản trị, kể cả quản trị công nghệ một cách sai lầm, đang làm cho tình trạng bất bình đẳng ngày càng lan rộng"; đồng thời, phải "ủng hộ những cuộc đấu tranh chính đáng của người dân vì đất đai, nhà ở và việc làm." (Ibid.)
Nhìn về Việt Nam
Và nếu có nơi nào trên bản đồ thế giới mà vấn đề đất đai, tài sản và việc làm đang trở thành “những sự việc mới” đúng nghĩa – thì đó chính là Việt Nam.
Trong hơn hai thập niên qua, dưới danh nghĩa “phát triển kinh tế”, hàng trăm nghìn hécta đất nông nghiệp, đất thổ cư… đã bị thu hồi với giá đền bù rẻ mạt. Hàng vạn gia đình mất đất, mất nhà, đồng nghĩa với mất việc làm và bị đẩy ra bên lề, trở thành những dân oan, những “người ngoại vi” ngay trên chính quê hương mình.
Tất cả những "sự việc mới" ấy, theo Đức Thánh cha, đều có cùng một nguyên nhân là tình trạng bất bình đẳng, vốn là "cội rễ của mọi tai họa xã hội”. (Ibid.) Ở đây là những chính sách kinh tế, xã hội nhân danh "sự tiến bộ, nhưng lại không lấy con người làm trung tâm, những dự án kinh tế "không mang khuôn mặt người"...
Trong hơn hai thập niên qua, dưới danh nghĩa “phát triển kinh tế”, hàng trăm nghìn hécta đất nông nghiệp, đất thổ cư… đã bị thu hồi với giá đền bù rẻ mạt. Hàng vạn gia đình mất đất, mất nhà, đồng nghĩa với mất việc làm và bị đẩy ra bên lề, trở thành những dân oan, những “người ngoại vi” ngay trên chính quê hương mình.
Tất cả những "sự việc mới" ấy, theo Đức Thánh cha, đều có cùng một nguyên nhân là tình trạng bất bình đẳng, vốn là "cội rễ của mọi tai họa xã hội”. (Ibid.) Ở đây là những chính sách kinh tế, xã hội nhân danh "sự tiến bộ, nhưng lại không lấy con người làm trung tâm, những dự án kinh tế "không mang khuôn mặt người"...
Dân vườn rau Lộc Hưng đòi công lý và sự thật
Lời mời gọi dành cho Giáo hội Việt Nam
Ngoài ra, còn rất nhiều "sự việc mới" khác nhìn từ "vùng ngoại vi" hiện sinh của xã hội Việt Nam hôm nay, đang cần Giáo hội Việt Nam quan tâm trợ giúp.
Có một thực tế, Giáo hội Việt Nam từ lâu đã âm thầm phục vụ người nghèo qua bác ái, y tế, giáo dục. Nhưng như Đức Lêô XIV nhấn mạnh, Giáo hội cần đồng hành, đứng về phía người nghèo trong cuộc đấu tranh chính đáng vì "nhà cửa, đất đai và việc làm", giúp họ có một cuộc sống xứng với phẩm giá của mình.
Điều ấy đòi hỏi Giáo hội phải hiện diện gần gũi và lắng nghe kỹ hơn tiếng nói của người lao động, người di dân, người đang bị đẩy ra ngoài lề xã hội – những “người anh em” của Tin Mừng.
Cần nhớ rằng, một Giáo hội “nghèo vì người nghèo” không chỉ làm từ thiện, mà còn dám lên tiếng bằng lòng thương xót cho "những hoàn cảnh mới", trong tinh thần liên đới và công lý.
Có một thực tế, Giáo hội Việt Nam từ lâu đã âm thầm phục vụ người nghèo qua bác ái, y tế, giáo dục. Nhưng như Đức Lêô XIV nhấn mạnh, Giáo hội cần đồng hành, đứng về phía người nghèo trong cuộc đấu tranh chính đáng vì "nhà cửa, đất đai và việc làm", giúp họ có một cuộc sống xứng với phẩm giá của mình.
Điều ấy đòi hỏi Giáo hội phải hiện diện gần gũi và lắng nghe kỹ hơn tiếng nói của người lao động, người di dân, người đang bị đẩy ra ngoài lề xã hội – những “người anh em” của Tin Mừng.
Cần nhớ rằng, một Giáo hội “nghèo vì người nghèo” không chỉ làm từ thiện, mà còn dám lên tiếng bằng lòng thương xót cho "những hoàn cảnh mới", trong tinh thần liên đới và công lý.
Tóm lại
“Những sự việc mới” mà Đức Giáo hoàng Lêô XIV nói tới, thật ra không mới. Điều mới nằm ở cách nhìn – nhìn từ vùng ngoại vi, nơi con người đang cần được thấu hiểu và đồng hành.
Đối với Giáo hội Việt Nam, đây là lúc cần một cuộc "hoán cải mục vụ", cam kết và dấn thân mạnh mẽ vào các "sự vụ mới" từ các vùng ngoại vi hiện sinh của xã hội, nhờ đó, Tin Mừng không chỉ được giảng dạy trên các mái nhà, mà được sống giữa đời, nơi những con người cùng khổ đang lên tiếng đòi công lý.
Đối với Giáo hội Việt Nam, đây là lúc cần một cuộc "hoán cải mục vụ", cam kết và dấn thân mạnh mẽ vào các "sự vụ mới" từ các vùng ngoại vi hiện sinh của xã hội, nhờ đó, Tin Mừng không chỉ được giảng dạy trên các mái nhà, mà được sống giữa đời, nơi những con người cùng khổ đang lên tiếng đòi công lý.
Cùng chủ đề
