- Chủ đề Author
- #1
Giáo hội Công giáo tại Việt Nam đang ở vào năm thứ 1 trong chương trình mục vụ 3 năm, với chủ đề: "Mỗi Kitô hữu là một môn đệ thừa sai: “Anh em là ánh sáng thế gian" (Mt 5,14).
Đây là một chủ đề thiết thực, cho thấy, căn tính và bản chất của đời sống Kitô hữu là thừa sai (x. Bộ Truyền Thông, Tài liệu “Missionary Tutti - Chúng ta là những nhà truyền giáo”). Nhưng, để thật sự trở nên thừa sai giữa đời, thật không dễ dàng. Đối với người Công giáo Việt Nam, họ phải vượt qua nhiều rào cản, trong đó có một rào cản quan trọng là sự mặc cảm tôn giáo, một nỗi đau cũ còn in dấu trong tâm thức cộng đoàn qua nhiều thế hệ.
Thủ tướng Phạm Minh Chính gặp các chức sắc tôn giáo ngày 30/8/2022. Ảnh: Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
Dấu ấn của một lịch sử
Thật vậy, suốt gần 500 năm đạo Chúa được truyền vào Việt Nam là 500 năm đạo bị bách hại cách này hay cách khác.
Không chỉ bị bách hại qua các chỉ dụ cấm đạo, bằng ngôn từ, một thời gian rất dài, và cho tới tận hôm nay, người Công giáo luôn bị nhìn với con mắt kỳ thị, bị gán cho những tội nặng nề như "đứng về phía thực dân", "theo Tây", "theo ngoại bang", "bán rẻ tổ quốc"…
Những hiểu lầm ấy, dù thuộc về quá khứ, nhưng vẫn để lại một di sản tâm lý khó xóa nhòa, làm cho không ít người Công giáo, đặc biệt tại một số vùng quê miền Bắc, phải học cách “ẩn mình để tồn tại”, dù tin Chúa trong lòng, nhưng hạn chế biểu lộ công khai.
Không chỉ bị bách hại qua các chỉ dụ cấm đạo, bằng ngôn từ, một thời gian rất dài, và cho tới tận hôm nay, người Công giáo luôn bị nhìn với con mắt kỳ thị, bị gán cho những tội nặng nề như "đứng về phía thực dân", "theo Tây", "theo ngoại bang", "bán rẻ tổ quốc"…
Những hiểu lầm ấy, dù thuộc về quá khứ, nhưng vẫn để lại một di sản tâm lý khó xóa nhòa, làm cho không ít người Công giáo, đặc biệt tại một số vùng quê miền Bắc, phải học cách “ẩn mình để tồn tại”, dù tin Chúa trong lòng, nhưng hạn chế biểu lộ công khai.
Thánh lễ khai mạc năm thánh 2010, kỷ niệm 50 năm thành lập Hàng giáo phẩm Việt Nam tại Sở Kiện ngày 24/11/2009. Ảnh: Xuân Bích Việt Nam
Những biểu hiện cụ thể
Một cách cụ thể, cho dù ngày nay, việc cấm đạo không còn, người Công giáo được tự do thờ phượng hơn trước đây, nhưng dường như dư âm của nỗi mặc cảm mang tính lịch sử ấy vẫn tồn tại.
Cái “mặc cảm bị phân biệt đối xử” ấy không chỉ thuộc về quá khứ, mà vẫn còn thấp thoáng trong cách sống đức tin của nhiều người Công giáo hôm nay.
Ngày nay, ít hơn trước đây, có những người Công giáo phải lén làm dấu thánh giá trước bữa ăn khi có sự hiện diện của người lương, hoặc vì sợ bị kỳ thị, khó khăn trong tìm kiếm việc làm, họ phải ghi trong lý lịch là “không tôn giáo” để tránh phiền toái.
Ngoại lệ còn có cả những vị chức sắc cao cấp nhất định không chịu làm dấu thánh giá thánh hóa bữa ăn khi TGM có khách là các cán bộ nhà nước, phải đợi chính những cán bộ này nhắc nhở.
Một số người trẻ Công giáo còn e dè khi nói về đức tin, sợ bị chê là “cổ hủ” hay “mê tín”. Có người giấu việc đi lễ, ngại nói mình là người có đạo.
Cái “mặc cảm bị phân biệt đối xử” ấy không chỉ thuộc về quá khứ, mà vẫn còn thấp thoáng trong cách sống đức tin của nhiều người Công giáo hôm nay.
Ngày nay, ít hơn trước đây, có những người Công giáo phải lén làm dấu thánh giá trước bữa ăn khi có sự hiện diện của người lương, hoặc vì sợ bị kỳ thị, khó khăn trong tìm kiếm việc làm, họ phải ghi trong lý lịch là “không tôn giáo” để tránh phiền toái.
Ngoại lệ còn có cả những vị chức sắc cao cấp nhất định không chịu làm dấu thánh giá thánh hóa bữa ăn khi TGM có khách là các cán bộ nhà nước, phải đợi chính những cán bộ này nhắc nhở.
Một số người trẻ Công giáo còn e dè khi nói về đức tin, sợ bị chê là “cổ hủ” hay “mê tín”. Có người giấu việc đi lễ, ngại nói mình là người có đạo.
Khai mạc Năm thánh 2010 tại Sở Kiện, ngày 24/11/2009. Ảnh: Xuân Bích Việt Nam
Rào cản cho sứ vụ truyền giáo
Chính sự mặc cảm tôn giáo này đã làm cho người Công giáo một thời sống co cụm trong những vùng đạo toàn tòng.
Tại một số vùng quê Công giáo, nhiều gia đình không muốn con cái quá thân thiết với những bạn bè ngoài đạo sợ con em bị tổn thương, dẫn tới bỏ đạo.
Một lối sống đạo khép kín, sợ hãi, sợ bị "nhận diện", sợ bị "coi là khác biệt" như thế làm sao có thể trở thành môn đệ thừa sai, làm sao có thể "mạnh dạn nói về Chúa cho người muốn tìm hiểu, và sẵn sàng trả lời cách hiền hòa cho bất cứ ai chất vấn về niềm tin và hi vọng của chúng ta (x. 1Pr 3,15)." (Thư chung 2025, # 5)
Tại một số vùng quê Công giáo, nhiều gia đình không muốn con cái quá thân thiết với những bạn bè ngoài đạo sợ con em bị tổn thương, dẫn tới bỏ đạo.
Một lối sống đạo khép kín, sợ hãi, sợ bị "nhận diện", sợ bị "coi là khác biệt" như thế làm sao có thể trở thành môn đệ thừa sai, làm sao có thể "mạnh dạn nói về Chúa cho người muốn tìm hiểu, và sẵn sàng trả lời cách hiền hòa cho bất cứ ai chất vấn về niềm tin và hi vọng của chúng ta (x. 1Pr 3,15)." (Thư chung 2025, # 5)
Đức Tổng Giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt thăm giáo dân Thái Hà tháng 8/2008
Cần bắt đầu lại từ căn tính
Vì thế, để có thể “hiện diện” sống động giữa những người không cùng niềm tin, người Công giáo Việt Nam cần can đảm vượt qua nỗi sợ bị nhận diện, và sống đức tin cách tự nhiên, khiêm tốn nhưng trung thành giữa đời.
Điều quan trọng, họ phải cảm thấy tự hào vì được mang danh là Kitô hữu, tự hào về đức tin và truyền thống đức tin của Giáo hội Việt Nam suốt gần 500 năm đã qua.
Muốn được như vậy, ngoài việc đào sâu lời Chúa, "học hỏi về Bí tích Rửa Tội, Thêm Sức và Tông huấn “Loan báo Tin Mừng” của thánh Giáo hoàng Phaolô VI (Thư chung 2025, # 5), học hỏi về lịch sử Giáo hội, họ còn phải tích cực "mang đạo vào đời", mang Tin mừng vào trong các thực tại xã hội, vì đó là căn tính của họ.
Năm 2008, khi biến cố Tòa Khâm sứ - Giáo xứ Thái Hà nổ ra, việc Giáo hội can đảm đứng lên bảo vệ sự thật và công lý đã làm thức tỉnh nhiều người không Công giáo, thì cũng làm cho nhiều người Công giáo lột bỏ được thứ mặc cảm đè nặng trong tâm hồn họ.
Vì thế, có thể nói, để "trở thành nhà thừa sai", là "ánh sáng thế gian", mỗi người Công giáo Việt Nam hôm nay không cần phải gân cổ lên chứng minh “đạo tôi không sai”, “đạo tôi cũng yêu nước”, “đạo tôi tốt”… nhưng là cố gắng chiếu tỏa ánh sáng đức tin bằng một đời sống yêu thương bác ái, bằng việc cùng nhau đem "đạo vào đời" góp phần xây dựng một xã hội Việt Nam thịnh vượng.
Điều quan trọng, họ phải cảm thấy tự hào vì được mang danh là Kitô hữu, tự hào về đức tin và truyền thống đức tin của Giáo hội Việt Nam suốt gần 500 năm đã qua.
Muốn được như vậy, ngoài việc đào sâu lời Chúa, "học hỏi về Bí tích Rửa Tội, Thêm Sức và Tông huấn “Loan báo Tin Mừng” của thánh Giáo hoàng Phaolô VI (Thư chung 2025, # 5), học hỏi về lịch sử Giáo hội, họ còn phải tích cực "mang đạo vào đời", mang Tin mừng vào trong các thực tại xã hội, vì đó là căn tính của họ.
Năm 2008, khi biến cố Tòa Khâm sứ - Giáo xứ Thái Hà nổ ra, việc Giáo hội can đảm đứng lên bảo vệ sự thật và công lý đã làm thức tỉnh nhiều người không Công giáo, thì cũng làm cho nhiều người Công giáo lột bỏ được thứ mặc cảm đè nặng trong tâm hồn họ.
Vì thế, có thể nói, để "trở thành nhà thừa sai", là "ánh sáng thế gian", mỗi người Công giáo Việt Nam hôm nay không cần phải gân cổ lên chứng minh “đạo tôi không sai”, “đạo tôi cũng yêu nước”, “đạo tôi tốt”… nhưng là cố gắng chiếu tỏa ánh sáng đức tin bằng một đời sống yêu thương bác ái, bằng việc cùng nhau đem "đạo vào đời" góp phần xây dựng một xã hội Việt Nam thịnh vượng.
Cùng chủ đề
