AI có thể là "thầy dạy", nhưng không thể trở thành chứng nhân

giolanh · 15/9/25

Ngày nay, AI – trí tuệ nhân tạo đã thâm nhập vào mọi ngõ ngách của cuộc sống, mang lại những lợi ích thiết thực không thể phủ nhận. Nhiều linh mục, phó tế truyền tai nhau về việc sử dụng Ai để soạn bài giảng và thừa nhận, nhờ AI mà bài giảng của họ trở nên súc tích và dễ hiểu hơn. Ở đây, trong giới hạn của một bài viết, xin nói ngắn gọn về việc sử dụng AI trong việc rao giảng Tin mừng.

Một "thầy dạy" hiệu quả

Sau một thời gian thử nghiệm, quả thật, không thể phủ nhận hiệu quả của việc sử dụng AI trong việc soạn thảo các bài giảng lễ, chia sẻ Lời Chúa.

Trong thực tế, với khả năng tổng hợp nhanh chóng, AI giống như một “thư viện biết nói”, giúp nhanh chóng tìm thấy các trích dẫn Thánh Kinh, trình bày giáo huấn Công giáo một cách hệ thống, thậm chí gợi ý các ví dụ minh họa khá hợp lý.

Ở khía cạnh này, AI là một thầy dạy hữu ích. Nhiều linh mục bận rộn mục vụ có thể nhờ AI hỗ trợ để tiết kiệm thời gian chuẩn bị, thay vì phải tự mình lục tìm tài liệu. Về mặt kỹ thuật, đây là một bước tiến.

phailamgi_AI có thể là thầy dạy, nhưng không thể trở thành chứng nhân_cv1.jpg

Nhưng không thể là "chứng nhân"

Nhưng rao giảng Tin Mừng không chỉ dừng lại ở việc “trình bày đúng các nội dung giáo lý”, nhưng là truyền đạt một kinh nghiệm đức tin.

Thật vậy, khi linh mục đứng trên tòa giảng, người nghe không chỉ mong tìm kiếm kiến thức về đạo, mà còn chờ đợi được gặp gỡ một con người đang sống Tin Mừng, gặp gỡ một chứng nhân của đức tin.

Do đó, người rao giảng "trước tiên phải để cho cho lời Thiên Chúa lay động mình một cách sâu xa và thấm nhập vào trong đời sống hằng ngày của mình", (Phanxicô, Niềm vui Tin mừng, # 150) vì giảng là "thông truyền cho người khác điều mình đã chiêm ngắm." (TÔMA AQUINÔ, S. Th. II-II, q. 188, a. 6.)

Nói cách khác, khi rao giảng Tin mừng, người rao giảng phải "tin điều họ đọc, dạy điều họ tin và thi hành điều họ dạy." (Nghi thức Phong chức phó tế) Họ phải "tin chắc rằng Thiên Chúa yêu thương họ, rằng Đức Kitô Giêsu đã cứu họ và tình yêu của Ngài luôn luôn có tiếng nói cuối cùng." (Phanxicô, Niềm vui Tin Mừng, # 151) Những xác tín ấy phải chất chứa trong lời họ rao giảng.

Vì thế, người rao giảng, trước khi rao giảng, phải chuẩn bị kỹ lưỡng bài giảng. Họ phải "dành thời giờ để nghe lời Thiên Chúa với con tim rộng mở, nếu họ không để cho lời đánh động cuộc đời họ, thách thức họ, thúc đẩy họ, và nếu họ không dành thời giờ cầu nguyện bằng lời ấy, thì quả thực họ sẽ là một tiên tri giả, một kẻ lừa đảo, một kẻ huênh hoang trống rỗng." (Ibid.)

phailamgi_AI có thể là thầy dạy, nhưng không thể trở thành chứng nhân_cv2.jpg

Nguy cơ của việc lạm dụng AI

Ở điểm này, AI, dù thông minh cỡ nào, thì cũng không thể thay thế con người. Trái lại, Ai có nguy cơ, biến người rao giảng trở thành tiên tri giả, người khoe khoang kiến thức, với một con tim trống rỗng.

Trong thực tế, AI có thể giúp người giảng "một sản phẩm văn chương đẹp mắt". Người nghe có thể gật gù vì bài giảng mạch lạc, nhưng họ ra về mà không cảm thấy được lay động, bởi thiếu dấu ấn của một chứng nhân thật sự.

Một bài giảng do AI soạn thảo có thể đầy đủ tư liệu, nhưng lại giống như một món ăn công nghiệp: đủ chất nhưng nhạt nhẽo, thiếu hồn. Về lâu dài, người nghe khi biết đó là sản phẩm của AI, họ sẽ không còn muốn nghe giảng nữa.

phailamgi_AI có thể là thầy dạy, nhưng không thể trở thành chứng nhân_1.jpg

Tóm lại

Sự phát triển vũ bão của trí tuệ nhân tạo, dù là "một món quà trí tuệ Chúa ban" (Bộ Giáo lý Đức tin và Bộ Văn hóa và Giáo dục, Antiqua et Nova, # 1), thì mãi chỉ là công cụ. AI không thể thay thế cho yếu tố cốt lõi của việc rao giảng Tin mừng là đời sống chứng nhân của linh mục, tu sĩ, giáo dân.

Họ cần nhớ rằng Tin Mừng không phải là một mớ kiến thức để học thuộc, mà là một cuộc gặp gỡ cá vị với Đức Kitô. Vì thế, AI có thể dạy, nhưng không thể làm chứng, không thể sống đời cầu nguyện, không thể hy sinh vì đoàn chiên, cũng không thể chịu đau khổ để làm chứng cho Tin mừng.