Đức hồng y công bố ‘Habemus papam’ kể lại thời khắc Đức Lêô XIV được bầu chọn

Đức Hồng y Mamberti, người Pháp, Tổng trưởng Tối cao Pháp viện Tông tòa, khi đó là Hồng y Phó tế niên trưởng. Theo truyền thống, chính vị hồng y giữ vai trò này sẽ xuất hiện tại hành lang chúc lành của Đền thờ Thánh Phêrô để công bố danh tính tân Giáo hoàng sau khi mật nghị kết thúc.

Ngày 8 tháng 5 năm 2025, sau làn khói trắng bốc lên từ ống khói Nhà nguyện Sistine, ngài đã xướng lên công thức nổi tiếng bằng tiếng Latinh: “Habemus papam” - “Chúng ta đã có Giáo hoàng” - trước đám đông chật kín Quảng trường Thánh Phêrô và đại lộ Via della Conciliazione.

Trong cuộc trao đổi với truyền thông sau biến cố này, Đức Hồng y Mamberti nói ngài ban đầu “có đôi chút ngạc nhiên” khi Đức Hồng y Robert Francis Prevost, sau khi chấp nhận việc được bầu chọn, quyết định lấy tông hiệu Lêô XIV.

Lý do, theo ngài, là đã hơn một thế kỷ không có vị Giáo hoàng nào chọn danh hiệu Lêô. Nhưng ngay sau đó, Đức Hồng y Mamberti liên tưởng đến Đức Lêô XIII, vị Giáo hoàng đã ban hành thông điệp Rerum Novarum năm 1891, văn kiện được xem là nền tảng của học thuyết xã hội Công giáo hiện đại.

Đức Hồng y Mamberti nói. “Tôi nghĩ Đức Lêô XIV muốn kín múc cảm hứng từ mẫu gương ấy để đáp lại những thách đố mà các biến chuyển của xã hội hôm nay đặt ra cho Giáo hội.”



Sau khi vị được bầu chấp nhận sứ vụ, các lá phiếu được đốt và làn khói trắng báo hiệu cho thế giới biết Giáo hội đã có tân Giáo hoàng. Tuy nhiên, bên trong Nhà nguyện Sistine, các nghi thức vẫn tiếp tục theo quy định của Ordo Rituum Conclavis.

Tân Giáo hoàng đi vào phòng áo để mặc áo chùng trắng và áo mozzetta. Sau đó là một nghi thức phụng vụ ngắn, rồi đến phần các hồng y cử tri tiến đến bày tỏ sự vâng phục và chào Đức Thánh Cha. Chỉ sau các nghi thức này, Hồng y Phó tế niên trưởng mới ra ban công để công bố danh tính vị Tân Giám mục Rôma.

Với ngài, giây phút mãnh liệt nhất của mật nghị lại diễn ra bên trong Nhà nguyện Sistine, khi từng hồng y đặt lá phiếu của mình vào bình phiếu, trước bức Phán xét chung của Michelangelo.

Ở thời điểm ấy, mỗi hồng y tuyên thệ trước Đức Kitô rằng mình bỏ phiếu cho người mà, trước mặt Thiên Chúa, mình tin là phải được chọn. Đức Hồng y Mamberti cho biết chính sự nghiêm trọng thiêng liêng ấy khiến mật nghị trở thành một kinh nghiệm đặc biệt.



Tuy nhiên, khi bước ra hành lang chúc lành, điều gây ấn tượng mạnh với ngài là sức nóng của đám đông. Quảng trường Thánh Phêrô và đại lộ dẫn vào quảng trường đã chật kín người đang chờ nghe danh tính vị Giáo hoàng mới. Ngài vẫn nhớ rõ buổi tối 16 tháng 10 năm 1978, khi còn là chủng sinh tại Chủng viện Pháp ở Rôma và chứng kiến Đức Hồng y Pericle Felici công bố việc Đức Gioan Phaolô II được bầu chọn. Ngài cũng nhớ đã lãnh nhận phép lành đầu tiên của vị Giáo hoàng người Ba Lan, một ký ức mà nhiều thập niên sau vẫn còn sống động khi chính ngài đảm nhận vai trò loan báo người kế vị Thánh Phêrô.

Đức Hồng y Mamberti cũng đứng cạnh Đức Lêô XIV khi vị tân Giáo hoàng đọc những lời đầu tiên trước công chúng. Theo ngài, bài phát biểu ấy tập trung vào Đức Kitô, Đấng Cứu Độ trần gian và là Hoàng tử Hòa bình, đồng thời đặt nền cho đường hướng triều đại giáo hoàng mới.

Ngoài nội dung bài phát biểu, điều khiến Đức Hồng y Mamberti chú ý là sự điềm tĩnh của Đức Lêô XIV trong những phút đầu tiên của sứ vụ. Ngài gọi đó là hoa trái của “ơn theo bậc sống”, khi tân Giáo hoàng lập tức đảm nhận vai trò mục tử của Giáo hội hoàn vũ. Sứ vụ ấy là củng cố anh em trong đức tin và trở nên nguyên lý hữu hình của sự hiệp nhất trong Giáo hội - điều Công đồng Vatican II đã diễn tả khi nói về vai trò của Đấng kế vị Thánh Phêrô trong Lumen Gentium.​