- Chủ đề Author
- #1
Sống trên đời, không ai thích người khác lừa dối mình dù đó là những lời nói dối "vô hại", nhưng nhiều người vẫn sẵn sàng nói dối vì cho rằng, đó là những lời nói dối không gây hại cho ai, đôi khi còn cần thiết để tránh làm tổn thương mọi người. Vậy, những lời nói dối được cho là "vô hại" có được phép không?
Ảnh: Báo Thanh Niên
Lý do khiến người ta nói dối
Cần phải xác định rõ, tự nó, nối dối là một hành vi xấu về mặt luân lý. Nhưng nhiều người vẫn cho phép mình nói dối vì 3 lý do cơ bản sau đây:
Thứ nhất: nói dối để tránh những cuộc trò chuyện khó xử. Trong thực tế, nhiều người vì tránh một cuộc chuyện trò vô bổ, chỉ mang tính xã giao, nên đã nói dối rằng "mình đang bận việc", trong khi thực tế là họ đang rảnh, đang lướt Web hoặc xem tivi.
Thứ hai: nói dối hay nói quá để bản thân tốt hơn. Nhiều người, vì không muốn người khác có những nhận xét không tốt về mình, nên đã khoe khoang, nói không đúng sự thật về bản thân.
Thứ ba: nói dối để tránh rắc rối. Chẳng hạn, một học sinh chưa làm bài tập về nhà nói dối với cô giáo đã làm bài tập hay một người bạn tặng một chiếc áo mình không thích, không mặc, nhưng khi bạn hỏi vẫn nói dối rằng rất thích chiếc áo này…
Thứ nhất: nói dối để tránh những cuộc trò chuyện khó xử. Trong thực tế, nhiều người vì tránh một cuộc chuyện trò vô bổ, chỉ mang tính xã giao, nên đã nói dối rằng "mình đang bận việc", trong khi thực tế là họ đang rảnh, đang lướt Web hoặc xem tivi.
Thứ hai: nói dối hay nói quá để bản thân tốt hơn. Nhiều người, vì không muốn người khác có những nhận xét không tốt về mình, nên đã khoe khoang, nói không đúng sự thật về bản thân.
Thứ ba: nói dối để tránh rắc rối. Chẳng hạn, một học sinh chưa làm bài tập về nhà nói dối với cô giáo đã làm bài tập hay một người bạn tặng một chiếc áo mình không thích, không mặc, nhưng khi bạn hỏi vẫn nói dối rằng rất thích chiếc áo này…
Những lời nói dối nhỏ "vô hại"
Không kể những lời nói dối, làm chứng gian với mục đích và động cơ xấu, có rất nhiều lời nói dối xem ra vô hại, đôi khi còn tiện lợi.
Chẳng hạn, có những lời nói dối giúp giảm bớt những tình huống khó xử trong giao tiếp xã hội và loại bỏ việc phải giải thích dài dòng, khó hiểu mất thời giờ, với một người hay hỏi, hay thắc mắc, nhưng cố tình không hiểu.
Cũng có những lời nói dối để tránh làm tổn thương người khác. Chẳng hạn nói dối bạn bè rằng thích căn bếp, bộ quần áo… của họ, trong khi biết rằng, nếu nói thật sẽ làm tổn thương và buồn lòng họ.
Chính vì sự tiện lợi và nghĩ rằng chúng "vô hại" mà nhiều người cho rằng, những điều vô hại mà chúng ta nói để tránh bữa tối hoặc buổi họp mặt gia đình, để tỏ ra bận rộn, che giấu sự xấu hổ, hoặc làm cho câu chuyện thêm phần hấp dẫn... thì có gì to tát đâu?
Chẳng hạn, có những lời nói dối giúp giảm bớt những tình huống khó xử trong giao tiếp xã hội và loại bỏ việc phải giải thích dài dòng, khó hiểu mất thời giờ, với một người hay hỏi, hay thắc mắc, nhưng cố tình không hiểu.
Cũng có những lời nói dối để tránh làm tổn thương người khác. Chẳng hạn nói dối bạn bè rằng thích căn bếp, bộ quần áo… của họ, trong khi biết rằng, nếu nói thật sẽ làm tổn thương và buồn lòng họ.
Chính vì sự tiện lợi và nghĩ rằng chúng "vô hại" mà nhiều người cho rằng, những điều vô hại mà chúng ta nói để tránh bữa tối hoặc buổi họp mặt gia đình, để tỏ ra bận rộn, che giấu sự xấu hổ, hoặc làm cho câu chuyện thêm phần hấp dẫn... thì có gì to tát đâu?
"Vô hại" hay không "vô hại"
Sách Giáo lý của Hội thánh tại điều 2482 nói rõ: "Nói dối là nói điều sai, với ý định đánh lừa kẻ khác.” Chúa tố giác sự nói dối là công việc của ma quỷ: “Cha các ngươi là ma quỷ... Sự thật không ở trong nó. Khi nó nói dối là nó nói theo bản tính của nó, bởi vì nó là kẻ nói dối và là cha sự gian dối” (Ga 8,44).
Cần để ý, ở đây, Sách Giáo lý không hề phân biệt nói dối "có hại" với nói dối "vô hại". Trái lại, mọi hành vi nói dối - ngay cả khoe khoang và khoác lác, tự bản chất là "sự xúc phạm trực tiếp nhất đến chân lý… dẫn người khác tới sự sai lầm." (GLHTCG., # 2483; # 2481)
Do đó, "sự nói dối tự bản chất là đáng lên án", (GLHTCG., # 2485), vì "làm hại cho tương quan của con người với chân lý và với người lân cận, nên xúc phạm đến tương quan nền tảng giữa con người và lời nói của con người với Chúa." (GLHTCG., # 2483)
Cần để ý, ở đây, Sách Giáo lý không hề phân biệt nói dối "có hại" với nói dối "vô hại". Trái lại, mọi hành vi nói dối - ngay cả khoe khoang và khoác lác, tự bản chất là "sự xúc phạm trực tiếp nhất đến chân lý… dẫn người khác tới sự sai lầm." (GLHTCG., # 2483; # 2481)
Do đó, "sự nói dối tự bản chất là đáng lên án", (GLHTCG., # 2485), vì "làm hại cho tương quan của con người với chân lý và với người lân cận, nên xúc phạm đến tương quan nền tảng giữa con người và lời nói của con người với Chúa." (GLHTCG., # 2483)
Tóm lại
Nói dối tự bản chất là một hành vi xấu về mặt luân lý. Dẫu cho, có những lời nói dối "vô hại", thì ngay cả những lời nói dối được cho là vô hại cũng đã là "sự xúc phạm trực tiếp nhất đến chân lý." Có điều chắc chắn, không ai thích và muốn người khác lừa dối mình, nên tốt nhất, đừng lừa dối ai cả, nhưng hãy kiên định trong sự thật, dù là điều nhỏ nhất, bởi chỉ có sự thật mới giải thoát chúng ta.
