Sau thế chiến thứ II, tất cả các Đức Giáo hoàng đều chống chiến tranh

[giolanh]

Sau khi Mỹ ném 2 quả bom nguyên tử xuống 2 thành phố Hiroshima và Nagasaki, làm chết khoảng 214.000 người, thì với vũ khí hạt nhân, chiến tranh không còn là "chính nghĩa" nữa. Kể từ đây, không Đức Giáo hoàng nào là không chống chiến tranh. Điều đáng nói, tất cả các cuộc chiến này hầu hết đều do Mỹ hoặc Nato phát động.​

---

Đức Giáo hoàng Gioan XXIII (1958-1963)​

Mặc dù không phải đối diện với những cuộc chiến lớn, nhưng dư âm của cuộc Đệ Nhị thế chiến, sự căng thẳng của cuộc chạy đua vũ trang, nhất là cuộc khủng hoảng tên lửa Cuba năm 1962 có thể dẫn tới cuộc chiến tranh hạt nhân, đã buộc ngài phải lên tiếng.

Trong Thông điệp Hòa bình trên Trái đất gửi tới mọi quốc gia dân tộc, ngày 11/3/1963, Đức Gioan XXIII đã mạnh mẽ lên án chiến tranh, đòi hỏi chấm dứt cuộc chạy đua vũ trang, hạn chế và loại trừ vũ khí hạt nhân, đồng thời tiến tới một cuộc tài giảm binh bị có sự kiểm soát hữu hiệu.

Lập lại lời của Đức Giáo tông Piô II, ngài mời gọi những ai có lương tri "đừng để cho một cuộc thế chiến với tất cả sự đổ vỡ kinh tế, xã hội của nó và tất cả sự lầm lẫn, xáo trộn luân lý, có thể tái diễn một lần thứ ba trên nhân loại nữa" (Gioan XXII, Hòa bình trên Trái đất, # 59)

Đức Giáo hoàng Phaolo VI và Đức hồng y Albino Luciani, sau là Đức Giáo hoàng Gioan Phaolo I​

Đức Phaolô VI (1963 – 1978)​

Trong triều đại Giáo hoàng của mình, Đức Phaolô VI đã phải trải qua nhiều cuộc xung đột, nhất là cuộc xung đột ý thức hệ, dẫn tới cuộc chiến tàn khốc tại Việt Nam.

Trước khi Mỹ đưa quân vào Việt Nam, ngày 4/10/1965, tại trụ sở Liên Hiệp Quốc , Đức Phaolô VI – ngài là vị Giáo hoàng đầu tiên đứng ở đây, đã thốt lên lời kêu gọi thống thiết: "Đừng bao giờ chống đối nhau nữa, đừng bao giờ, đừng bao giờ nữa! Đừng bao giờ chiến tranh nữa, đừng bao giờ nữa!"

Và để cổ võ cho hòa bình, năm 1968, ngài chính thức thiết lập ngày Hòa bình thế giới được cử hành vào ngày 1/1 hàng năm và khởi sự truyền thống viết sứ điệp hòa bình gửi các dân tộc trên thế giới vào ngày này.

Tổng thống Mỹ Reagan và Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolo II​

Gioan Phaolô II (1978 – 2005)​

Suốt triều đại dài hơn 26 năm trên ngôi Giáo hoàng, thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II đã phải chứng kiến nhiều cuộc chiến tranh xảy ra khắp nơi trên thế giới, như chiến tranh vùng vịnh giải phóng Kuwait (1991); cuộc chiến tại Kosovo (1998–1999) - Cuộc chiến leo thang thành khủng hoảng nhân đạo, dẫn đến chiến dịch ném bom 78 ngày của NATO chống lại Nam Tư, kết thúc với việc quốc tế quản lý Kosovo; chiến tranh tại Afghanistan (2001) hay chiến tranh Iraq (2003), đều do các tổng thống của 2 đảng Dân Chủ và Cộng hòa Mỹ phát động.

Vào năm 1991, trong lúc cuộc chiến vùng Vịnh đang nóng bỏng, Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II đã gửi tới toàn nhân loại Thông điệp Bách Chu niên, trong đó, ngài lặp lại tiếng kêu của vị tiền nhiệm ngài là Đức Phaolo VI: "Đừng chiến tranh nữa!" (Thông điệp Bách Chu niên, # 52)

Không chỉ chống chiến tranh, ngài còn tích cực chung tay làm trung gian hòa giải; đặc biệt góp phần lớn vào việc giật sập chế độ cộng sản tại Đông Âu, nhưng không phải bằng súng đạn, bằng chết chóc, mà bằng việc hợp tác trong tôn trọng với chính quyền của Tổng thống R. Reagan và ngược lại.

Đức Giáo hoàng Bê nê đích tô XVI. Ảnh: Angelus​

Đức Bênêđíchtô XVI (2005 – 2013)​

Tiếp nối đường lối chống chiến tranh của các vị tiền nhiệm, đức Bênêđíchtô XVI không chỉ chống chiến tranh hạt nhân, khi cho rằng "trong cuộc chiến tranh hạt nhân sẽ không có người chiến thắng, mà chỉ có các nạn nhân" (Sứ điệp Ngày thế giới Hòa bình 2006), mà còn chống lại mọi hành vi bạo lực và những cuộc chiến tranh nhân danh tôn giáo, vì theo ngài, đó là một tu tưởng độc hại chống lại chính tôn giáo đó.

Đức Phanxicô (2013 – 2025)​

Năm 2014, cuộc chiến Nga – Ukraine nổ ra. Cuộc chiến âm ỉ kéo dài, đỉnh điểm là cuộc chiến tranh xâm lược Ukraine hôm 24/2/2022.

Trong bối cảnh chiến tranh Ukraine lan rộng, Đức Phanxico đã nhiều lần lặp lại chính lời của các vị tiền nhiệm "Đừng chiến tranh nữa!" (Thông điệp Fratelli Tutti, # 258)

Đối với ngài, "Chiến tranh luôn là thất bại của chính trị và của nhân loại, là sự đầu hàng đáng xấu hổ, là cuộc tháo chạy trước các thế lực gian ác", "là sự phủ định tất cả các quyền và là cuộc tấn công gây thảm hại cho môi trường."

Vì thế, "Nếu muốn có được sự phát triển toàn diện và thực sự cho mọi người, chúng ta phải không ngừng nỗ lực ngăn chặn chiến tranh giữa các quốc gia và các dân tộc." (Ibid., # 257)

Đức Giáo hoàng Leo XIV phát biểu tại Vương cung thánh đường Đức Mẹ Châu Phi ở Algiers, Algeria, thứ Hai, ngày 13 tháng 4 năm 2026. | Nguồn: Vatican Media​

Đức Lêô XIV (2025…)​

Lên ngôi Giáo hoàng giữa lúc cuộc chiến Nga – Ukraine và chiến tranh Trung Đông giữa Israel và Iran đang căng thẳng, vị Giáo hoàng người Mỹ đã rất tích cực trong việc tìm kiếm hòa bình lâu dài cho Ukraine. Ngài đã không chỉ tổ chức các cuộc gặp giữa tổng thống Mỹ D. Trump và Tổng thống Ukraine ngay tại Vatican, mà còn nhiều lần đề nghị làm trung gian hòa giải.

Giống các vị tiền nhiệm, trong vai trò của một mục tử của Giáo hội, ngài nhiều lần lặp lại cùng những lời của các vị tiền nhiệm: "Quá đủ rồi sự phô trương quyền lực! Quá đủ rồi chiến tranh!" (Đức Lêô XIV, Chia sẻ trong buổi canh thức cầu nguyện cho Hòa bình, tối 12/4/2026)

Đối với ngài, chiến tranh là điên rồ. Vì thế, "hãy ngồi vào bàn đối thoại và hòa giải, chứ không phải bàn bạc về việc tái vũ trang và cân nhắc các hành động giết chóc”. (Ibid.)
​

Tóm lại​

Kể từ sau cuộc chiến tranh thế giới thứ 2, khi mọi qui ước về một cuộc chiến chính đáng đều bị vượt quá, tất cả các Giáo hoàng đều lên án chiến tranh; đồng thời kêu gọi các quốc gia tham chiến ngồi vào bàn đàm phán.​