Thượng Hội đồng Giám mục đề xuất thêm tiêu chí trong tiến trình chọn giám mục

nannerl · 5/5/26

Tổng Thư ký Thượng Hội đồng Giám mục Đức Hồng y Mario Grech đã công bố phần đầu của báo cáo cuối cùng do Nhóm nghiên cứu số 7 thực hiện, trong đó đề xuất đọc lại tiến trình lựa chọn ứng viên giám mục dưới ánh sáng của tinh thần hiệp hành và truyền giáo. Theo đó, một giám mục tương lai không chỉ cần đạo đức, giáo lý và năng lực quản trị, mà còn phải có khả năng lắng nghe, đối thoại và xây dựng hiệp thông trong Giáo hội địa phương.

phailamgi_Thượng Hội đồng Giám mục đề xuất thêm tiêu chí trong tiến trình chọn giám mục_cv1.jpg

Tài liệu, có tên đầy đủ là “Báo cáo cuối cùng của Nhóm nghiên cứu số 7”, tập trung vào “một số khía cạnh về con người và tác vụ của giám mục”, gồm tiêu chí lựa chọn ứng viên giám mục, chức năng tư pháp của giám mục và bản chất của các chuyến viếng thăm Ad Limina Apostolorum từ viễn tượng hiệp hành truyền giáo. Phần được công bố hiện nay chỉ đề cập đến nội dung quy trình lựa chọn ứng viên cho chức giám mục.

Theo báo cáo, hai tiêu chí nền tảng trong việc chọn ứng viên giám mục vẫn là phẩm giá cá nhân và sự thích hợp cho sứ vụ mục tử phục vụ một Giáo hội địa phương cụ thể. Các phẩm chất truyền thống được nhắc lại gồm sự liêm chính luân lý, chính thống giáo lý, nhạy bén mục vụ, khả năng lãnh đạo và năng lực quản trị tài sản của Giáo hội.

Tuy nhiên, điểm mới được nhấn mạnh là “năng lực hiệp hành”. Báo cáo nói rằng một giám mục cần biết xây dựng sự hiệp thông giữa các thành phần Dân Chúa và với Giáo hội hoàn vũ; biết đối thoại như một phong cách và phương pháp mục vụ; biết lắng nghe giáo dân, nhìn nhận các đặc sủng và thừa tác vụ của họ, đồng thời trao trách nhiệm cho họ vì lợi ích của Giáo hội.

Tài liệu cũng đặt tiêu chí giám mục trong bối cảnh truyền giáo. Một ứng viên được xem là phù hợp còn vì có khả năng đối diện với những tình huống phức tạp, sẵn sàng đổi mới, thích nghi với hoàn cảnh mới, hiểu biết sâu sắc văn hóa địa phương và có khả năng hội nhập vào bối cảnh ấy một cách xây dựng.

phailamgi_Thượng Hội đồng Giám mục đề xuất thêm tiêu chí trong tiến trình chọn giám mục_cv2.jpg

Một đề xuất đáng chú ý là tiến trình phân định không nên chỉ vận hành theo hướng hành chính từ trên xuống, mà cần có sự tham gia rộng hơn của Giáo hội địa phương. Khi tiến gần đến việc kế nhiệm giám mục, báo cáo đề nghị giám mục giáo phận triệu tập Hội đồng Linh mục và Hội đồng Mục vụ Giáo phận để các thành viên đưa ra nhận định chung về nhu cầu của giáo phận, gửi tên những linh mục mà họ cho là phù hợp cho chức giám mục trong phong bì niêm kín.

Trong những hoàn cảnh cho phép, việc tham vấn có thể mở rộng đến kinh sĩ đoàn nhà thờ chính tòa, hội đồng tài chính giáo phận, hội đồng giáo dân, các đại diện đời sống thánh hiến, người trẻ và người nghèo. Nhóm nghiên cứu cũng khuyến nghị các cuộc tham vấn không chỉ gồm giáo sĩ, mà còn nên có sự tham gia tương xứng của tu sĩ nam nữ và giáo dân nam nữ, nhằm phản ánh thực tế Giáo hội một cách đầy đủ hơn.

Các Sứ thần Tòa Thánh, những người điều phối giai đoạn sơ khởi của tiến trình đề cử ứng viên giám mục, cũng cần có “hồ sơ hiệp hành và truyền giáo” để có thể nhận ra những phẩm chất tương tự nơi các ứng viên được đề xuất.

Dù vậy, các đề xuất này không đồng nghĩa với việc thay đổi ngay lập tức luật bổ nhiệm giám mục hay làm suy giảm thẩm quyền của Tòa Thánh. Báo cáo nói rõ các tiến trình tham vấn phải được thực hiện mà không tạo ra bất kỳ áp lực nào đối với quyết định sau cùng của Tòa Thánh. Nói cách khác, tinh thần hiệp hành được hiểu như một cách mở rộng phân định và lắng nghe, chứ không biến việc chọn giám mục thành một tiến trình bầu cử theo nghĩa chính trị.

Ảnh trong bài: HĐGMVN