Dâng lễ vật: những gì được dâng và không được dâng

[Vox Clamantis]

Trong Thánh lễ, phần dâng lễ vật thường được hiểu là nghi thức đưa lên bánh và rượu sẽ được truyền phép, cùng với những của dâng bác ái dành cho người nghèo và Giáo hội.​

---

Ảnh: dcvphanxicoxavie.com​

Trong nhiều Thánh lễ tại các giáo xứ, đặc biệt vào dịp lễ bổn mạng, lễ thiếu nhi, lễ giới trẻ, lễ tạ ơn hoặc các ngày hội mục vụ, cuộc rước dâng lễ vật thường được tổ chức long trọng với nhiều vật phẩm được đưa lên cung thánh. Tuy nhiên, theo quy định phụng vụ của Giáo hội Công giáo, không phải mọi vật có ý nghĩa đạo đức, văn hóa hay cộng đoàn đều thích hợp để đưa vào phần này của Thánh lễ.

Trọng tâm của cuộc rước dâng lễ vật là bánh và rượu. Đây là những lễ vật sẽ được truyền phép để trở thành Mình và Máu Chúa Kitô trong Phụng vụ Thánh Thể. Quy chế Tổng quát Sách lễ Rôma, số 73, nói rõ rằng khi bắt đầu Phụng vụ Thánh Thể, các lễ vật sẽ trở thành Mình và Máu Chúa Kitô được đưa lên bàn thờ, là bánh, rượu và nước.

Giáo luật cũng quy định chặt chẽ về chất thể của Bí tích Thánh Thể. Điều 924 của Bộ Giáo luật 1983 nêu rằng bánh dùng trong Hy tế Thánh Thể phải được làm bằng lúa mì và mới làm, để không có nguy cơ hư hỏng. Trong nghi lễ Latinh, bánh phải là bánh không men. Rượu phải là rượu tự nhiên từ trái nho, tinh tuyền và không hư.

Điều này có nghĩa là các loại bánh làm từ gạo, bắp, khoai, sắn hoặc các nguyên liệu khác không thể thay thế bánh lễ. Tương tự, bia, rượu gạo, nước trái cây, nước ngọt, rượu thuốc hoặc các thức uống không phải rượu nho đều không phải là chất thể hợp lệ cho Bí tích Thánh Thể. Huấn thị Redemptionis Sacramentum, do Bộ Phụng tự và Kỷ luật Bí tích ban hành năm 2004, việc dùng các chất khác thay thế bánh và rượu hợp lệ là điều không được phép.

Ngoài bánh và rượu, Giáo hội cho phép cộng đoàn dâng tiền hoặc các phẩm vật dành cho người nghèo và cho nhu cầu của Giáo hội. Theo Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo, số 1351, truyền thống lâu đời của các Kitô hữu cùng với bánh và rượu, họ cũng mang đến những của dâng để chia sẻ với người túng thiếu.

Vì thế, tiền quyên góp, gạo, thực phẩm, thuốc men, quần áo, sách vở hoặc đồ dùng học sinh có thể được đưa lên như dấu chỉ bác ái, miễn là chúng thật sự nhằm phục vụ người nghèo hoặc nhu cầu chính đáng của cộng đoàn.

Tuy nhiên, Quy chế Tổng quát Sách lễ Rôma cũng yêu cầu tiền và các quà tặng cho người nghèo hoặc cho Giáo hội phải được đặt ở nơi thích hợp, chứ không đặt trên bàn thờ. Bàn thờ là nơi đặt bánh và rượu sẽ được truyền phép, không phải nơi trưng bày mọi lễ vật khác.

Do đó, cần phân biệt giữa “lễ vật Thánh Thể” và “vật phẩm biểu tượng”. Bánh và rượu là lễ vật theo nghĩa chặt, vì sẽ được dâng trong Hy tế Thánh Thể. Tiền và quà cho người nghèo là của dâng bác ái, diễn tả hoa trái của Thánh Thể trong đời sống cộng đoàn. Còn những vật như hoa, nến trang trí, cờ, biểu ngữ, huy hiệu, cúp thể thao, bằng khen, ảnh, mô hình, nhạc cụ, dụng cụ nghề nghiệp, bánh sinh nhật hoặc quà tặng cá nhân không thuộc về bản chất của nghi thức dâng lễ vật.

Những vật này có thể mang ý nghĩa sinh hoạt, giáo dục hoặc văn hóa trong đời sống giáo xứ, nhưng không nên được đưa vào đoàn rước dâng lễ vật nếu chỉ nhằm minh họa chủ đề của ngày lễ. Việc đưa quá nhiều vật tượng trưng lên cung thánh có thể khiến phần chuẩn bị lễ vật bị hiểu sai như một tiết mục trình diễn, thay vì là nghi thức chuẩn bị Hy tế Thánh Thể.

Nói tóm lại, cuộc rước dâng lễ vật không cần nhiều vật phẩm để trở nên long trọng, cộng đoàn đưa lên những gì gắn trực tiếp với Hy tế Thánh Thể và những gì diễn tả bác ái phát sinh từ Thánh Thể. Bánh và rượu là trung tâm. Tiền và của giúp người nghèo có thể đi kèm. Những vật chỉ mang tính trang trí, biểu tượng hoặc trình diễn nên được đặt ngoài nghi thức này.​